Alçıpan ne demek?
Alçıpan, alçıtaşı ya da jips adı verilen çok hafif ama inanılmaz derecede sağlam doğal taşın ince toz haline getirilerek elde edilen alçıyı, iki kalın kağıt parçası arasına sıkıştırılarak oluşturulan plakalara denir. Alçıpan standart veya özel boyutlarda, belli normlara uygun ve yüzeyi homojen olarak üretilir.
Alçıpan bir marka adı olması nedeniyle gündelik dilde “kartonlu alçı levha” olarak da kullanılır.
Yapı malzemesi olarak alçıpan adı ABD’de Augustine Sackett tarafından ilk kez 22 Mayıs 1894 tarihinde patenti alınmıştır.
20. yüzyılın başına gelindiğinde ABD’de alçıpan kullanımı yaygınlaştı. İlk zamanlar açık kenarlı olarak yapılan üretim, 1910 yılında kapalı kenarlı biçimini geliştirilmiştir. Avrupa kıtasında ilk üretimi 1917 yılında Birleşik Krallık’ta Wallasey, Cheshire’da başlamış, bunu 1938 yılında Letonya’nın başkenti Riga’da kurulan fabrika izlemiştir.
Alçıpan, I. Dünya Savaşı yıllarında askeri barakaların yapımında yaygın olarak kullanılmıştır. II. Dünya Savaşı yıllarında alçıpan popülerliğini giderek artırmaya başladı. savaşan metal kepçe getirilen kısıtlamalar ve uygulama testleri ile daha da çok kullanılır hale gelerek ve o kullanılan metal üzeri sıva duvarların yerini almıştır. Birleşik Devletler’ deki işgücü odağını savaş için üretime kaydırdığından, savaşın maliyetlerini dengelemek için daha ucuz malzemelere ihtiyaç duyuldu. Alçıpan o günden beri popülerliğini hiç kaybetmedi.
Alçıpan, Türkiye’nin ilk kartonlu alçı plaka fabrikası olan Ankara Fabrika’ da 1989’da üretime başlamıştır.
Alçıpan Çeşitleri
Yangına dayanıklı alçıpan,
Suya dayanıklı alçıpan,
Yangına ve Suya davanıklı alçıpan,
Akustik alçıpan,
gibi çeşitlerde olup farklı kullanım isteklerine göre çeşitlendirilebilmektedir.
Alçıpan Özellikleri
Yanmazlık
Alçı, inorganik bir madde olduğu için yanmaz. Yapı gereçlerinin yanıcılık açısından değerlendirilmesinde alçı, “A1 sınıfı Yanmaz” bir malzeme olarak gruplandırılır. Bir yangın anında alevle karşılaşan alçı, boşluklarındaki nem ile bünyesindeki kristal suyu ayrıştırmak için ısı enerjisinin büyük bir bölümünü absorbe eder. Ayrışan ve buharlaşan su, alev ile alçı arasında bir buhar tabakası oluşur. Yapı alçıları ve alçı levhalar ile 120 dakika yangın dayanım süresi elde etmek mümkündür.
Enerji Tasarrufu
Alçının üretimi aşamasında alternatif ürünlere kıyasla çok daha az enerji kullanılır. Alçı kullanılarak yapılan yapı elemanlarının ısı iletiminin uygun olması çevrelediği mekanda konforun bozulmaması dolayısıyla enerji tasarrufuna neden olmaktadır.
Çevreyi Korur
Alternatif yapı malzemelerinde kullanılan harçlarda bulunan kum, dere yataklarından elde edilir. Bu da doğal kaynakların tüketilmesine neden olduğu gibi erozyonu da tetikler. Alçı kullanımına ağırlık verildiğinde tüm bu dezavantajlar ortadan kalkmış olur.
Hafiflik
Alçıpan son derece hafif bir malzeme olan alçı ve kağıttan yapılmıştır. Bu da diğer yapı malzemeleri ile kıyaslandığında son derece hafif bir malzeme olduğunu gösterir.
İşleme ve onarım kolaylığı
İşleme ve onarımı açısından alçıpandan daha kolay inşaat malzemesi yoktur.
Doğal Klima
Alçının mikroskobik boşlukları vardır. Bu sayede yaşadığımız mekanı kışın sıcak, yazın serin tutar.
Isı Yalıtımı
Alçı ürünleri gözenekli yapısından dolayı ortam ısıtıldığında duvarların hızla ısınmasını ve kışın daha sıcak geçirilmesini, yaz ayları boyunca da ortamın daha serin olmasını sağlar. Alçının ısı iletkenlik değeri doğal malzemeler arasında ahşaba çok yakındır. Dolayısıyla diğer doğal malzemelere göre daha az ısı iletir.
Ses Yalıtımı
Alçı yapı elemanı, yine içerdiği boşluklar nedeniyle ses yalıtımı da sağlar. Özellikle akustik amaçlarla üretilmiş elemanlar yardımıyla, hacim içinde ses düzeni ve hacimler arasındaki ses geçişi, iyi bir şekilde kontrol edilebilmektedir. Bu alanda yapılan araştırmalarda, alçı elemanlarla yapılmış bir duvarın 700Hz’lik bir sesi %50’ye kadar yuttuğu, bu duvara bilinen lifsel malzeme eklendiğinde %90’a varan bir ses yutuculuğu yaptığı ortaya çıkmıştır.
Kolay şekil alma, kolay montaj, ekonomik
Alçının kolay işlenilebilirliği ve uygulanabilirliği alternatif malzemelere kıyasla çok daha çabuk kuruması inşaat süresinin kısalmasını sağlar ki bu da inşaat ekonomisi için oldukça önemli bir katkıdır. Alçı ve alçı türevi ürünlerin elde edilişi, uygulanması, bakımı kolay ve ucuzdur. Alçı tam bitmiş olarak yapıya girer, ek emek ve masraf gerektirmez. Alçı malzemeleri üretim yerinden şantiyeye rahatlıkla taşınabilir ve kolay uygulanabilir. İşçilik masrafı ve maliyeti azdır. Doğal hammadde kaynaklarından elde edilen milli bir ürün olarak da nitelendirilebilen alçı, ülkemiz dışına da ihraç edilerek yurt ekonomisine katkıda bulunmaktadır.
Rutubet dengeleme, Bakteri üretmeme
İç mekanlarda oluşan rutubeti çabucak emer, hava kuruyunca da ortama iade eder.
Nem düzenleme,
Kapalı bir hacimde bulunan su buharı, hacmi çevreleyen dış yapı elemanlarının yüzeylerine temas ettiğinde soğuyarak yoğuşur ve yapı elemanlarının ıslanmasına dolayısıyla da elemanın yüzeyinde su lekelerine ve çiçeklenmelere neden olur. Alçı ise ısı iletkenliğinin düşük olması dolayısıyla yalnız yoğuşmayı geciktirmekle kalmaz aynı zamanda boşluklarında önemli bir oranda ortam nemini ve kondansasyon suyunu absorbe edip, iç hacimde bağıl nemin azalmasını sağlayarak yoğuşmayı azaltır. Buna ek olarak nem azaldığında alçı kendi bünyesindeki nemi ortama vererek ortamın yeterli derecede nemli kalmasını sağlar ve bu suretle kaloriferli evlerde yaşam koşullarının iyileştirilmesine katkıda bulunur.
Her türlü yapıya uygunluk
Alternatif yapı ürünleri ile karşılaştırıldığında alçı levhalar ile duvar yükünü 4 kat hafifletmek mümkündür. Hafifleyen sistem, kolon-kiriş gibi taşıyıcı eleman kesitlerini küçültür inşaat maliyeti daha başlangıçta azalır, yapı kullanım alanları metrekare bazında artar.
Yaratıcı ve estetik uygulamalara olanak tanıma
Alçı levhalar ile, estetik ve kullanışlı mekanlar yaratılabilir. Alçı hafifliği ve kolaylıkla değiştirilebilme özelliği sayesinde mimari uygulamalara özgürlük tanır.
Alçıpan Nelerde Kullanılır
Alçıpanlar genellikle dış duvar inşaatı bitmiş binaların içinde, tavanlarda, bölme duvarlarda, giydirme cephelerde sıklıkla kullanılır. Tavanlarda, mevcut tavan kaplamasına (betonarme, çelik, ahşap vb.) Asma çubuklar ve ankrajlarla bağlanan karkas sisteme vidalanarak oluşturulur. Mevcut tavan karosu ile alçı levha arasında boşluk bırakarak mekanik ve elektrik tesisatlarının montajına imkan verir. Alçıpan alın ve ışık bandı gibi uygulamalarla tavanda daha estetik bir görünüm elde edilebilir.
Bölme duvarlarda ve giydirme duvarlarda sıklıkla kullanılır. Bölme ve giydirme cephelerde mekanik, elektrik, iklimlendirme ve benzeri tesisatların montajına imkan verir. Kutu profil karkas veya u-c galvaniz karkas ile oluşturulmuş sistemler olabilir. İsteğe bağlı olarak duvar ve tavanda taş yünü ile ısı ve ses yalıtımı sağlanabilir.
Bölme duvarlarda çift yüz çift kat veya çift yüz tek kat uygulama yapılabilir.
Giydirme cephelerde tek yüz, tek kat veya tek yüz çift kat uygulama yapılabilir.
Alçıpan sayesinde, bir evin tamamı kısa sürede yapısal olarak sağlam duvarlara sahip olabilir. Diğer yapı malzemeleri ile haftalarca veya aylarca süren işler artık alçıpan ile günler içinde gerçekleştirilebilir.
