Vibrasyon Nedir?

Aralık 19, 2020

Betonun yerleştirilme ve sıkılaştırılması işlemine vibrasyon nedir?

Kalıp içerisine boşaltılan taze beton, bünyesinde boşluklar, hava cepleri çakıl birikmeleri kum akıntıları gibi kusurlar kalmayacak şekilde, homojen ve katı bir kitle haline getirmek için iyice yerleştirilmelidir.

Sıkılaştırma işlemi, beton içine hapsolmuş hava boşluklarının giderilmesi, ayrışmanın önlenmesi, daha yoğun, daha yüksek dayanımlı ve daha dayanıklı bir beton elde edilmesi ve demir donatının beton ile iyice sarılabilmesi için tekniğine uygun olarak yapılması önemlidir.

Vibrasyonun esası betonu kuvvetli bir şekilde titreşime tabi tutmaktır. Şantiyelerde betonun vibrasyonu için kullanılan vibratörler üç tiptir.

İçten Titreticiler ile Sıkıştırma

Bir diğer adı da dalıcı vibratördür ve en çok kullanılan vibratör tipidir. Betonun kalıp içine yerleştirilmesi için kullanılır. Genellikle normal yüksek frekanslıdır. Vibratör çapı, dökülen beton ortamı (donatı, kalıp vs.) ve beton özelliklerine (kıvamı işlenebilirlik, kütle betonu vs.) göre değişik çaplarda olabilir. Vibratör çapına göre taze betonun etkileşim alanı değişir. Taze betonun yerleştirilmesi tabakalar halinde yapılmalıdır. Bu tür vibratörle sıkıştırılan tabakanın kalınlığı 30-70 cm arasında olmalıdır. Optimum tabaka kalınlığı 50 cm civarındadır. Beton tabakasının derinliği kullanılacak olan vibratörün dalıcı ucunun uzunluğunu geçmemelidir.

Dıştan Titreticiler ile Sıkıştırma

Kalıp vibratörleri diye de adlandırılan ve kalıba dıştan monte edilerek kullanılan vibratörlerdir. Kalıp üzerine bağlanan vibratörlerin kalıpta ürettiği titreşimle beton sıkıştırılır. Kalıba bağlanan vibratörler yarattığı titreşim nedeni ile kalıba zarar vermeyecek şekilde seçilmelidir. Bu tip vibratörler genellikle donatı yoğunluğunun fazlalığı nedeniyle içten titretici uygulanamayan sıkışık yerlerde, tünellerin kemer kaplamaları ile prefabrik eleman üretiminde kullanılırlar. Kolaylıkla sokulup takılabilme özellikleri nedeniyle dökümün ilerlemesine göre kalıp üzerinde yerleri değiştirilebilir.

Yüzey Titreticiler ile Sıkıştırma

Satıh vibratörleri de denilen bu vibratörler titreşen bir mala ve mastar şeklindedirler. Betonu yüzeyden sıkıştırmak için beton mastarlanırken veya perdahlanırken kullanılırlar. Yüzey vibratörleri büyük genlikli ve düşük frekanslı olmalıdır. Daha çok döşeme ve yol kaplama betonlarında kullanılırlar. Yaklaşık olarak 15-20 cm derinliğine kadar etkili olurlar. Şayet daha derin kısımların vibrasyonu gerekiyorsa betonu tabakalar halinde dalıcı vibratörlerle birlikte sıkıştırın. Sık donatılmış döşemelerde sıkıştırmaya dalıcı vibratörle başlayıp yüzey vibratörle bitirin.

Vibrasyon İşleminde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Betonun her tabakası vibrasyon işlemine tabi tutulmalıdır. Bu nedenle beton tabakasının derinliği, kullanılacak olan vibratörün dalıcı ucunun uzunluğundan fazla olmamalıdır. Vibratörün dalıcı ucu, tabakanın tüm derinliğine hatta bir önceki tabakanın 5-10 cm derinine girebilecek şekilde vibrasyon uygulanmalıdır.
Dalıcı uç, beton kalıbının yan yüzeylerine yakın tutulmamalıdır.
Dalıcı uç, beton içerisine hızlı bir şekilde daldırılmalı, dışarıya ise yavaşça çıkarılmalıdır. Beton içerisinde çok kısa veya çok uzun tutulmamalıdır. ( 5-15 sn arası ) Çıkarma işlemi de saniyede 5-10cm olacak şekilde, beton yüzeyinde düzelme görüldüğünde ya da şerbet halinde ince kıvamlı yüzey görüldüğünde yapılmalıdır.
Dalıcı uç, donatı ile temas etmemelidir.
Çok akıcı kıvamdaki betona vibrasyon işlemi uygulanmamalıdır.
Vibratör rasgele değil, düzenli aralıklar ile daldırılmalıdır. Sıkıştırma çapı gözlemlenmeli ve bu çap dikkate alınarak vibratör daldırılmalıdır.
Pompa ile dökülen betonlarda serbest düşme yüksekliği döşemelerde 50 cm , perde ve kolonlarda ise en fazla 1.5 metre olmalıdır. Betonun pompa ile dökülmesi sırasında, vibratör aynı bölgede uygulanmamalıdır. Aksi takdirde betonun ayrışması kaçınılmazdır. Pompa betonu kalıba bıraktıktan ve beton kalıp üzerine yayılmaya başladıktan sonra (bu yayılma betonun kendi kıvamıyla yaklaşık 1 m² kadar olmalı) vibratör uygulaması başlatılmalıdır.
Vibratörün taze betona dik olarak daldırılması gereklidir.
Vibratörün beton içinde ilerlemesi kendi ağırlığı ile olmalıdır.