Metretül, iki boyutlu olan ancak bir boyutu standartmış gibi kabul edildiğinden tek boyutlu olarak algılanan alanların uzunluk birimleri cinsinden ölçülmesine imkan tanıyan bir hesaplama yöntemidir. Kısaca mt ya da mtül şeklinde de ifade edilmektedir.
Metretül, İngilizcede “linear meter ” ya da ” running meter ” terimleri ile ifade edilmektedir.
Metretül hesaplama yöntemi inşaat sektöründe daha çok uygulayıcılar, ustalar veya taşeronlar tarafından kullanılan fiyatlandırma ve ölçümde avantajlı bir ölçüm yöntemidir. Ancak bazı noktalarda yüklenen ve yüklenici taraf açısından avantajları olduğu için kullanılmasında bir sakınca yoktur. Metretül hesabında en önemli nokta, diğer hakediş-metraj işlemlerinde olduğu gibi mtül ölçüm yönteminin işin başında netleştirilerek yanlış anlaşılmaların, istismar ya da hak kayıplarının önlenmesidir.
Metretül Hesaplama Hangi Alanlarda Kullanılır?
Metretül hesabı, tek ölçünün sabit olduğu alan hesapları ya da sabit uzunluğun önemsiz olduğu noktalarda kullanılabilir. İnşaat sektöründe bir çok noktada bu hesap yöntemiyle karşılaşabilmekteyiz.
Metretül hesabının kullanım alanları;
Mermer-granit gibi taş işleri
Sıva, alçıpan, asma tavan işleri,
Pencere, kapı, pvc, doğrama,
Korkuluklar, parapetler,
Denizlik, harpuşta işleri,
Bordür, çim taşı, farklı parke taşları,
Merdiven kaplama,
Süpürgelikler, limonluklar, eşikler,
Halı ve yolluklar
Metretül (mtül) Hesabı Nasıl Yapılır?
Metretül hesaplama işlemi yapabilmek için malzemenin uzunluk ölçüsü – sayısı üzerinden bir çarpma işlemi yapmak gerekir. Bu şekilde her bir metretül için değeri toplanarak, istenilen sonucun elde edilmesi sağlanmış olur.
PVC Pencere Metretül Hesaplama
PVC işlerinde maliyet kullanılan profil ile orantılıdır. Farklı tip, kalınlık ve özelliklerde PVC profillerin varlığından dolayı PVC miktarının birimi aslında kilogramdır. Pvc metretül hesabı ise aslında profillerin uzunluklarıdır.
Örnek olarak;
Kanat profil ölçüleri; 4 adet 1,35 m dikey, 4 adet 0,7 m yatay profil olduğunu düşünelim. Bu malzemelerin metretül ölçülerini bulabilmek için yapılması gereken, uzunluklarının ve adet sayılarının çarpılmasıdır.
4 x 1,35 m = 5,4 metretül
4 x 0,7 m = 2,8 metretül
5,4 mtül + 2,8 mtül = 8,2 metretül
Merdiven Metretül Hesabı
Merdivenlerde mtül hesabı, basamak ve rıhtların uzun ölçülerinin toplanması şeklindedir.
Örneğin basamak genişliği 1,2 metre derinliği 0,4 m, rıht genişliği 1,2 metre, rıht yüksekliği 0,30 m olsun. Burada 1 basamak ve 1 rıhttan oluşan merdiven bölümü mtül cinsinden 1,2 + 1,2 = 2,4 mtül olarak hesaplanabilmektedir. Sahanlıklar ise genellikle en x boy olarak m2 olarak hesaba katılır. Merdiven kaplamalarda CSB’de olduğu gibi özel m2 fiyatı belirlemek yerine mtül hesabı yapılarak kolaya kaçılmaktadır. Fakat burada basamak derinliğinin, rıht yükseliğinin farklı olması, ayrıca bu metretülün metrekare ile bir tutulması gibi hususlara dikkat çekilmelidir.
Sıva ve Alçıpan Metretül Hesaplama
Sıva ve alçıpan metretül hesabı sıkça sorun yaşanan hesaplama noktalardandır. Alçıpan tavanlarda sıkça havuz uygulaması yapılmaktadır. Bu durumda her iki alanın ayrı ayrı ölçülüp toplanarak, metretül hesaplanmaktadır. Benzer şekilde kimi zaman sıvalarda da buna benzer kırık olarak adlandırılan bölümlerde metretül hesabı yapılabilmektedir.
Bordür, Çim Taşı ve Farklı Parke Taşları Metretül Hesabı
Bordürlerde metretül hesabı, yukarıda bahsedilen pvc hesabı gibi, uzunluğun, mtül olarak ifade edilmesinden farklı bir durum değildir. Ancak çim taşı gibi dikdörtgen elemanlarda mtül hesabında sıkıntı yaşanabilmektedir. Taş döşeme işlemlerinde, taş başı ya da bunun doğrudan benzeri alan hesabı yerine taşların yatay mesafelerinin toplanması şeklinde yaratıcı bir metretül-mt hesabı yapılabilmektedir.
Metretül Hesabı Konusunda Dikkat Edilmesi Gerekenler
Metraj konusunda, en net hesaplamalar, en detaylı ölçüm ve en az varsayım ile gerçekleştirilebilir. En hakkaniyetli hakediş hesaplamaları için mühendis, mimar, tekniker gibi teknik eleman çalıştırılarak ya da danışmanlık alınarak bu sorun aşılabilir.
Metretül hesabının işveren ve yüklenicinin karşılıklı rızası ile uygulanabileceği unutulmamalıdır.
Mtül hesabı uygulandığında, 1 metretül ve 1 m2 arasındaki ilişki uygun bir şekilde kurulmalıdır. Her m2’nin her mtül’e eşit olması söz konusu değildir. Her biri için ayrı fiyatlandırma yapılabilir.
İmalata başlamadan, sözleşmelerle ölçüm şekilleri, birim fiyatları, m2-mtül ilişkisi ve özel proje fiyatları belirlenip imza altına alınırsa, hakediş aşamasında anlaşmazlıkların önüne geçilmiş olunur.
