Tesviye betonu, beton ve betonarme yüzeylerde düzgün bir görünüm elde etmek ve yüzeye gerekli eğimi vermek için yapılan işlemdir. Kalıba alınmış betonun ya da saha betonlarının üst yüzeylerine istenen terazide kaplama yapmanın temeli tesviye betonudur. Diğer bir ifadeyle, yüzeyi düzeltmek amacıyla yeni bir işlem yapmanın ön işlemine tesviye betonu denir. Tesviye betonunun amacı; yüzey düzgünlüğü elde etmek, yüzeye istenen eğimi vermek ve yapılacak olan yüzey kaplamaları için istenen yüzeyi elde etmektir. (kaba, ince,pürüzlü ve pürüzsüz)
Tesviye Betonu Malzemeleri
Günümüzde en önemli yapı malzemelerinden biri olan beton, kum – çakıl (agrega), çimento, su ve gerektiğinde katkı maddelerinin karışımından meydana gelir. Çakıl ( iri agrega ), betonun iskeletini oluşturur. Kum ( ince agrega ) ise çakıllar arasındaki boşlukları doldurur ve betonun dayanım ve dayanıklılığının artmasını sağlar. Çimento ve su ise daneleri birbirine bağlayan çimento hamurunu meydana getirir. Ayrıca gerektiğinde betonun belirli özelliklerini değiştirmek (örneğin, sertleşme süresini kısaltmak veya uzatmak, işlenebilirliği artırmak vb.) amacıyla çeşitli mineral ve kimyasal katkılar da kullanılabilir.
Tesviye Betonu Harcının Hazırlanması
Tesviye betonu olarak dökülecek olan betondan istenen bazı özellikler vardır. Bu özellikler Bayındırlık Bakanlığı Genel Teknik Şartnamesi’nin demirsiz beton şartnamesine uymak zorundadır. Bu şartname TS 802’ye göre düzenlenmiştir.
Tesviye betonundan istenen özellikler aşağıdaki gibidir;
Agrega: Genellikle agrega 70 mm’ye kadar (70 dâhil) irilikteki daneleri ihtiva edecek.
Dozaj: Yerine konmuş ve sıkıştırılmış bir metreküp betonda bulunan çimentonun kilogram cinsinden miktarıdır.
Demirsiz betonlar genellikle, 150 – 200 – 250 dozajlı yapılırsa da gerektiğinde 300 – 350 dozajlı da yapılabilir.
Demirsiz çimentonun terkibine giren çimento, kum, çakıl yada kırma taş ve suyun kendi fenni şartlaşmalarında belirtilen niteliklerde olmaları gerekir.
Çeşitli dozajlarda yapılan betonun 28 günlük istenilen en düşük basınç kırılma dirençleri laboratuvar şartları aşağıda gösterildiği gibidir. Ancak 28 gün beklenmeyen ve 7 günlük tecrübe ile iktifa edilecek hâllerde, 7 günlük direnç, 28 günlük direncin % 70’in altına düşmeyecektir.
Dozaj: 150 200 250 300 350 (Kg/m³) küp (20x20x20) tm³
Direnç: – 50 80 120 160 (Kg/cm²) silindir (D=15 cm H=30 cm)
Direnç: – 40 70 100 140 (Kg/cm²)
250 dozajlı betonda, agrega kendi bünyesinde uygun granülometri vermek şartıyla “tuvenan”dan, 300 dozajlı, agrega iki karışımdan, 350 dozajlı betonda, agrega üç karışımdan olacaktır.
Harcın karıştırılması
Karıştırma el ile yapılırsa kum, çakıl ve çimento önce kuru olarak harç, tahta ya da saç bir platform üzerinde iyice karıştırılır. Bu karıştırma en az üç defa bir yere aktarılmak suretiyle yapıldıktan sonra gerektiği kadar su katılarak harç ile sarılmamış hiçbir çakıl ya da kırma taş görülmeyinceye kadar karıştırma ve harmanlama işine devam edilecektir.
Karıştırma betoniyer ile yapılırsa betoniyere konacak çimento, kum, çakıl ya da kırma taş ve su, hep birlikte konacak ve homojen bir şekilde karıştırılacaktır. Kırma işi genellikle en az bir dakika olmakla birlikte betoniyerin kapasitesine de bağlıdır. Bu müddet 1.147 m³ olan betoniyerler için en az 1,5 dakikadır.
Kullanılacak betoniyer, su ayar tertibatlı olacaktır. Betoniyer ile karıştırmada, ikinci bir karışım konmadan önce betoniyer tamamıyla boşaltılacak, iş bittiği ya da durdurulduğu zaman ise içi iyice temizlenecektir.
Harcın taşınması
Teknik şartlara uygun olarak hazırlanan harç derhâl ve aralıksız olarak döküleceği yere taşınacaktır.
Taşıma sırasında harç elemanlarının birbirinden ayrılmaması için taşıma işi sarsılma, çalkanma yapmayan araçlarla yapılacaktır. Bu yapılmazsa harç taşındıktan sonra ve dökülmeden önce özel bir döşeme üzerinde de bir kere daha karılacaktır.
Harcın serbest olarak 1,5 m’den yüksekten dökülmesi kesinlikle yasaktır. Harç, oluk yardımı ile dökülecek ise ve eğim çok fazla ise oluğun yer yer, paletlerle teçhiz edilmesi, kısa parçalarla imal edilip sık sık yön değiştirerek betonun hızının kırılması ya da beton döküldüğü yerde bir daha karıştırılması temin edilecektir. Boru kullanılırsa borunun alt ucu, dökülmüş beton içinde bulundurulacak ve boru her zaman dolu olacaktır.
Tesviye betonu harcının karıldığı ya da betoniyerden çıktığı an ile yerine döküldüğü an arasında geçecek sürenin 20 dakikayı aşmamasına dikkat edilecektir. Daha uzun süreli taşımalar olursa galeri kanal, tünel gibi yerlerde betonun döküleceği yerde özel bir döşeme yapılacak harç bunun üzerinde yeniden karılacaktır. Bu takdirde de taşıma süresi 30 dakikadan fazla olmamalıdır.
Havadan kablo veya pompaj suretiyle yapılacak taşımalarda, harç hazırlanması ve taşınmasına ait tesisat yapıldıktan sonra taşınacaktır.
Özel karıştırma aletleriyle teçhiz edilmiş kamyon ile taşımalarda süre 45 dakikayı geçmemelidir.
Tesviye Betonu Dökme Kuralları
Tesviye betonu döküm sırasında yüzeyde herhangi bir toz, yağ veya kir içermemelidir.
İnşaat alanındaki harç ve yapı malzemeleri gibi inşaat artıkları yüzeye yapışmış halde bulunmamalı ve bu alandan temizlenmelidir.
Tesviye betonu ile tesviye edilecek alanda yüzey kapsamında dört taraftan ve köşeden terazi ile ölçü alınmalıdır.
Ölçek yapısının müsaade ettiği sınırlar dahilinde dökülecek betonun kalınlığı en az 2,5 cm olmalıdır.
Betonun tesviye edilmesi için ölçek mastarları doğru yerleştirilmelidir.
Geniş alanlarda çalışırken beton birer parça atlanarak dökülmelidir.
Uzun mastar yapıların yerleri sabit çıtalar üzerinde zikzak şekil yapılarak kaydırılır.
Geniş alanlarda boş bırakılan alanlara 1-2 gün sonra beton dökülmesi daha uygundur.
Döküm yapıldıktan sonra aynı çıtalar üzerinde zikzak yapılarak mastar kaydırılır.
Beton tamamlandıktan 1 gün sonra zemindeki döşemeler kaldırılır ve zeminler tesviye betonu ile doldurulur.
