Frank Lloyd Wright; Modern Mimarlık Tarihinin En Önemli Mimarlarından

Doğum Tarihi:  Haziran 8, 1867, Richland Center, WI, Birleşik Devletler

Ölüm Tarihi:  Nisan 9, 1959, Emergency Room – St. Joseph’s Hospital and Medical Center, Phoenix, AZ, Birleşik Devletler

Önemli Eserleri: Şelale Evi, Frank Lloyd Wright Evi ve Stüdyosu, Taliesin, Taliesin West, Frederick C. Robie Evi, Larkin Yönetim Binası, Solomon R. Guggenheim Müzesi

Modern mimarlık tarihinin en önemli kişiliklerinden birisidir. Son derece basit ve yalın iç mekanlara, düzenli ve geometrik cephelere sahip tasarımlar gerçekleştiren Wright, doğa ile yapının kendiliğinden bir uyum içinde olması gerektiğini savunan  Organik mimarinin  ilkelerini ortaya koymuştur.

Ailesinin geçim sıkıntıları üzerine lise eğitimini yarıda bırakmak zorunda kalan Wright,  Wisconsin Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dekanı Allan Conover’in yanında yarı zamanlı çalışmaya başladı. Aynı üniversitede teknik resim ve matematik dersleri aldı. 1887 yılında  evden ayrılarak teknik ressam olarak çalışmaya Chicago’ya gitti. Ünlü mimar  Joseph Lyman Silsbee’ nin yanında birkaç ay çalıştı ve konut mimarlığı ile ilgili bilgiler öğrendi.  Ardından Adler-Sullivan bürosunda yardımcı mimar olarak işe girdi.  Şikago Okulu’nun en ünlü mimarı  Louis Sullivan’ a bağlı çalışıyordu. Sullivan onun üzerinde büyük etki bıraktı. Mimarinin bir sanat olduğu kadar sosyal bir protesto olduğu düşüncesini aşılayan ve bir binanın biçiminin onun temel işlevine göre ifade edilmesi gerektiğini öğreten Sullivan oldu.  Wright, Adler-Sullivan’ın bürosunda 1893’e kadar çalışarak Planlama ve Tasarım bölümü yöneticiliğine geldi.  Ev tasarlamadaki başarısı ile öne çıkan Wright, dışarıya da iş yaptığının anlaşılması üzerine  1893’te Adler-Sullivan’daki işinden ayrılıp Oak Park’ta kendi ofisini kurdu.  Wright’ın kendi atölyesinde 1893-1894’te tasarladığı  Winslow Evi çok beğenildi. Winslow Evi’nin başarısı nedeniyle akademik çalışma yapmak üzere altı yıllığına tüm masrafları karşılanarak  Paris’e ve  Roma’ya gitmek için teklif aldı ama kabul etmedi. Bunun nedenini Eski Yunan ve Roma’ya dönmenin “bugün”ün ve “doğru”nun tam zıddı olduğunu, modernin “buranın” ve “şimdi”nin sorusu olduğunu söyleyerek açıklamıştır. 

Frank Llyod Wright’in bilinen 1.141 tasarımının 532’si inşa edildi.  Yapıtları, biçimsel yeniliklerinden ötürü büyük ilgi uyandırdı. Çok geniş bir düş gücü ile tasarladığı yapılardan biri olan  Şelale Evi, ülkenin en ünlü konutlarındandır; özellikle  New-York Guggenheim Müzesi  (1956-1959) gibi sarmal yapılar, günümüzde de özgünlüğünü korur. Her zaman bütüncüllük peşinde olan Wright, mobilyadan aydınlatma donanımına, masa örtüsünden yerdeki halılara kadar iç mekân tasarımı sürecinin hemen her aşamasında yetkin olmaya çalışmıştır.

20. yüzyılın en önemli mimarlarından Frank Lloyd Wright’ın çoğu eseri günümüze gelmiş, orjinalliğini korumaktadır.

1935-1973 yılları arasında inşa edilen bu yapı Kaufmann Evi olarak da anılmaktadır. Modern konutların en önemli temsilcilerinden birisidir.
Kaufmann ailesi küçük bir şelale yanında bulunan araziye sahipti. Buradaki kulübeleri yıktırıp yerine başka bir yapı yapılmasını istiyorlardı. Bunun için  Edgar J. Kaufmann Frank Lloyd Wright ile iletişime geçti. Şelale manzarası olan bir ev istediği hakkında konuştu.
Wright, kamu binalarında kullanılan uluslar arası stilin dilini, doğanın içinde yer alan özel bir konut yapısına uygulamıştır. Organik mimarinin en başarılı örneklerinden biri olan bu ev bir şelalenin “üzerinde” yer almaktadır. Mimar Wright evi inşa etmeden önce aileye; “Ben sizin şelale ile yaşamanızı istiyorum ona sadece bakmanızı değil. O hayatınızın bir parçası olmalı.“
demiştir. Sesi yapının her yerinden duyulabilen şelale, yakın çevre ve mevcut arsadan çıkan taşlardan oluşturulmuş taş duvarlar ve konsol çalışan teraslar birlikte harika bir ahenk yaratmaktadır.  Tasarım büyük pencereler ve balkonlarla doğaya olan yakınlığı vurgulamaktadır. Şelale; sesinin evin her yerinde duyulmasına rağmen sadece dışarıya çıkıldığı zaman görülmektedir. Bunun için oturma odasından su seviyesine kadar inen bir merdiven inşa edilmiştir.
Şelale Evi Kaufmann ailesi tarafından 1937’den 1963’e kadar hafta sonu ve tatil evi olarak kullanılmıştır. 1964’te bir mimari simge olan Şelale Evi müze haline getirilmiştir. Günümüze kadar 4 milyon ziyaretçi aldığı kaydedilmiştir.

Frank Lloyd Wright Evi ve Stüdyosu

Frank Lloyd Wright, karısı ve altı çocuğuyla birlikte 20 yıl boyunca yaşadığı Illinois, Oak Park’taki bu evi, henüz 22 yaşındayken yapının mimarisine pitoresk Shingle stilini adapte ederek tasarlamış.

Modern Amerikan mimarisinin önemli kişiliklerinden  Frank Lloyd Wright,  yanında çalıştığı Şikago Okulu’nun ünlü mimarı Louis Sullivan’dan 5 bin dolar ödünç alarak bu evi, 1889 yılında inşa etmiş. Daha sonraları, kendi mimarlık ofisini kurduğunda Wright, eve bir tasarım stüdyosu da ilave ediyor. Ev, 1909 yılından beri ait olduğu eyalet tarafından ulusal tarihi anıt olarak korunuyor.

Taliesin

Wright, doğup büyüdüğü Spring Field’e dönünce Mamah ile birlikte yaşamak üzere Wisconsin Nehri’ne bakan yeni bir ev ve stüdyo inşa etti. Binaya, “Taliesin” adını verdi. 15 Ağustos 1914’te büyük bir trajedi yaşandı; Wright Şikago’da çalışırken bir hizmetçi Taliesin’i ateşe verdi. Evde yemek yemekte olan Mamah Chaney, iki çocuğu ve dört çalışanı ile birlikte hayatını yitirdi. Bu olayla harap olan Wright, aynı yıl Taliesin ’i yeniden inşa etti.

Ünlü mimar Wright, 1932’de bir vakıf kurarak tasarım alanında eğitim görenlere burs ve Taliesin’de staj olanağı sağladı. “Otobiyografi” isimli kitabının da yayınlanmasıyla okula birçok başvuru geldi. 1932’de 23 stajyer gelip Taliesin’de onunla yaşayıp çalışmaya başladı. Okul “yaparak öğrenme” metoduyla bir mimarlık okuluna dönüştü. Okula kabul edilen öğrenciler, çizim elemanı olmadan önce bazen bir-iki yıl, sadece inşaatlarda çalışıyor, tarımla uğraşıyorlardı. Mimar, en tanınmış eserlerinden kimisini burada öğrencileri ile birlikte üretti.

Frederick C. Robie Evi

Frank Lloyd Wright’ın Chicago’nun Hyde Park semtindeki Robie Evi, 1910’da bisiklet üreticisi Frederick Robie ve ailesi için tamamlandığında, bir binanın hayatı – Amerikan Mimarlar Enstitüsü tarafından düşünüldüğü zaman bile – bir güç olarak kabul edildi. 20. yüzyılın en önemli 10 yapısından biriydi ve süreç içinde sorunlar yaşamaya başladı. Neyse ki, yakın zamanda yerel koruma mimarı T. Gunia Harboe (FAIA) liderliğindeki iç yenileme çalışmaları, Wright’ın tasarımını bir yüzyılda göründüğünden daha net bir şekilde sergiliyor.

Frank Lloyd Wright, New York’ta 1904’te Larkin Sabun Fabrikası için yönetim binası tasarladı. Taylorist Açık Plan ofis tipinin ilk örneği kabul edilen bu binada Wright her yapısında olduğu gibi ofis mobilyalarının, duvarları kaplayan gömme dolapların tasarlanması gibi her detayla ilgilendi.

Frank Lloyd Wright tarafından 1943 yılında tasarımına başlanan ve 1959 yılında tamamlanan Solomon R. Guggenheim Müzesi New York şehrinin en ikonik yapılarından bir tanesi. Frank Lloyd Wright öldükten 6 ay sonra açılabilen Solomon R. Guggenheim Müzesi, bu bağlamda Frank Lloyd Wright’ın en uzun süren projelerinden bir tanesi.    Solomon R. Guggenheim modern sanat yapıtlarından oluşan koleksiyonun sergilendiği bir müzedir. Geleneksel müzecilik mimarisinden oldukça farklıdır. Müze binasının dışı, yukarı doğru açılarak yükselen beyaz renkli betondan sarmal bir bant oluşturur. İç mekanda ise yine sarmal formda rampa kullanılmıştır. Rampanın ortasındaki boşluk tepede, paslanmaz çelikten bir konstrüksiyonu olan cam bir kubbeyle örtülmüştür. Sarmal dış duvarın iç yüzüne asılmış resimler, en yukarıdan başlanıp rampadan döne döne inilerek izlenir.