Keson temel liman, köprü gibi ayağı su içinde kalan yapıların sudan zarar görmemesi için kullanılan bir temel türüdür. Sağlam zeminin derinde olduğu ve kazık temellere göre daha geniş ve sağlam temel yapmak gerektiği durumlarda uygulanır.
İnşaat alanında temel yapmak için, su altı ya da zeminin sulu olduğu yerlerde, suyun dibine bırakılan çelik veya beton kasalara keson denir.
Keson Temel Hangi Durumlarda Kullanılır?
Suyun içindeki yapılarda yıkıcı kuvvetlere karşı su altında büyük bir altyapı çalışması gerektiğinde,
Toprağın içinde büyük yanal yükler oluşturabilecek kayalar vs. mevcut olduğunda,
Temel büyük bir yanal yüke maruz kaldığında,
Nehirde veya denizde su derinliği fazla olduğunda,
Yapıya etkiyen nehir kuvvetleri mevcut olduğunda,
Mevcut yeraltı suyu akışı agresif olduğunda, veya özel ihtiyaç duyulan alanlarda kullanılır.
Keson Temel Çeşitleri
Açık Kesonlar
Çapı 1.5 -3.0 m. olan dairesel ahşap, demir ya da betonarme çarık, temel zemini üzerine oturtulur. Diş çapına uygun olarak çarık üzerine taş, tuğla, beton ya da betonarmeden bir manto duvar örülür veya kalıpla dökülür.
Daha sonra her 1.0-1.5 m de bir hatıl yapılarak duvar bağlantısı sağlamlaştırılır ve bu arada devamlı olarak kesonun içindeki zemin kazılarak dışarı çıkartılır; mantonun altı boşaltılır.
Ağırlığıyla aşağı doğru inen kesonun üst seviyesi zemine silme gelince tekrar aynı işleme devam edilerek sağlam tabakaya ulaşılmaya çalışılır. Sürtünmeyi azaltmak üzere manto duvarı içe doğru 1/10-1/15 eğimle daraltılarak devam edilir. Son olarak kesonun içi betonla doldurulur.
Pnömatik(hava basınçlı) Kesonlar
Zemin ve yeraltı suyunun fazla olduğu yerlerde kullanılan bu keson türünde prensip, temel olarak inşa edilecek kesonun alt bölümündeki çalışma odasının zemindeki suyu yenecek hava basıncıyla doldurulması ve kuruda çalışılarak zeminin kazılması, ağırlığıyla çöken kesonun sağlam tabakaya ulaşmasıdır. Kazılan toprak bir bacadan dışarı çıkartılır. Ayrıca işçi servis bacası, sağlık koşullarına uygun hacim, alan ve yükseklik ile basınç sağlanmalıdır. Bu kesonlar da ahşap, çelik veya betonarmeden yapılabilmekte, üst boşlukları yine betonla doldurulmakta ve 30.00 m derinliğe kadar inilebilmektedir.
Yüzen Kesonlar
Tamamen su içinde, balçık zeminlerde uygulanan keson türüdür. Bunlara “Yüzen Sandık” da denmektedir. Dışarıda hazırlanan alt ve yanları kapalı sandık kesonlar, temel veya sömel yapılması istenen noktaya getirilip yerleştirilir. İçerisine taş, blok, demir ve beton parçalarından oluşan ağırlıklar konularak gevşek zeminde tabana doğru çökmesi sağlanır. İstenilen sağlam zemin tabakasına ulaşıldığında kesonun geri kalan boşlukları doldurularak işlem tamamlanır. Bina bağlantısı için üstte demir filizleri bırakılmalıdır.
