Bitkilerimizi hastalık ve zararlılardan korumak için uygulanacak en doğal yöntem yine doğadan yararlanmaktır. Tarım ilacı kullanarak yapılan ilaçlamanın hem sağlığımıza hem de başta arılar olmak üzere, biyoçeşitliliğe verdiği zararları biliyoruz. Organik tarım ilkeleri doğrultusunda kolayca hazırlanabilecek karışımlarla, bitkilerimizi ekolojik bütüne zarar vermeden zararlılardan koruyabilir ve uzaklaştırabiliriz.
Ev yapımı hastalık ve böcek kovucu karışımların birçoğu, bahçelerde meydana gelen hastalık ve zararlılara karşı etkilidir. Güçlü acı tatlar ve keskin kokular, hastalıkları ve zararlıları uzak tutan ev yapımı ilaçların ana özellikleridir. Bitkileriniz için hazırlayabileceğiniz belli başlı bazı karışımlar;
Otlarla Hazırlanan Spreyler
Plutella xylostella’nın (lahana yaprak güvesi) ve diğer bazı kelebeklerin lahanadaki zararının ve yumurta sayılarını azaltmada etkili. Aromatik bitkilerden elde edilen solüsyonlar birçok organik yetiştirici tarafından kullanılmaktadır. Bu çözeltilerin itici etkisi vardır. Bu amaçla adaçayı ve kekik gibi bitkiler kullanılır. Ayrıca bu solüsyonlar yaprak yiyen zararlılara karşı kullanılmaktadır. 1-2 su bardağı taze yaprak 2-4 su bardağı su ile karıştırılır. Bu karışım gece boyunca bırakılır. İçine ¼ temizleyici sıvı sabun karıştırılır. Sıvı sabun, ilacın yapraklara yapışmasında ve yayılmasında etkilidir. İlaçlamada bitkinin tüm kısımlarına ilaçlama yapılması başarıyı etkiler. Gerekirse uygulama haftalık periyotlarla tekrar edilebilir.
Kadife Çiçeğinden Hazırlanan Sprey
Bu solüsyon afid (yaprak biti), larvalar ve sinekler için repellent (kovucu) etkilidir. Kadife çiçeği su ve sabunla karıştırılarak bir solüsyon hazırlanır.
Kırmızı Tozlar
Böcekler üzerinde kovucu etkisi vardır. Karabiber, kırmızı biber, dereotu, zencefil hepsi kapsaisin içerir. Yapılan bir çalışmada, 28 gram kapsaisin’in 1/25’i soğan bitkisinin etrafına serpildiğinde Delia antiqua’nın yumurtlayan yumurta sayısını azalttığı tespit edilmiştir. Delia radicum’un (soğan sineği) lahana ve havuçta zarar görmesini de engeller. Bununla birlikte, önceden paketlenmiş biber tozlarının kullanımı ekonomik olmayabilir. Yetiştirici de kendi ürününü üretiyorsa maliyet düştüğü için kullanımı daha uygun olacaktır. Uygulama sırasında hassas ciltlerde tahrişe neden olabilir. Havuç, lahana veya soğan sıralarına serpilerek uygulanabilir. Yağmur veya sulamadan sonra uygulama tekrarlanmalıdır.
Domates Yaprağı
Yapraklarda görülen noktalı mantar hastalıklarını önleyici etkiye sahiptir. Domates, patates ve tütün yaprakları zehirli alkaloidler içerir. Bu toksinler suda çözünür ve ince doğranmış yaprakları suya batırarak ev yapımı ilaçlar elde edilebilir. Bu ilaçlar aynı zamanda doğal düşmanları çekmede de rol oynar. Yaprak bitlerinde domates yaprak spreyi kullanılabilir. Aynı zamanda domates yaprak spreyi mısırda Heliothis zea’ya (mısır yeşil kurdu) karşı etkilidir. Bu solüsyonu hazırlamak için domates yaprağı 1-2 bardağı olacak şekilde ince ince kıyılır. Bütün gece 2 su bardağı suda bekletilir. Süzülerek yaklaşık 2 su bardağı su ile karıştırılır. Uygulama bitkinin tüm kısımlarını kapsayacak şekilde yapılır.
Tuz Spreyi
Pieris rapae (küçük beyaz kelebek) ve kırmızı örümceklere karşı kullanılabilir. 2 çorba kaşığı tuz ile 4.5 lt su karıştırılır. Karışım bitkiye uygulanır.
Alkol Spreyi
Afitler, beyaz sinek, tripsler ve unlu bite karşı etkilidir. 1-2 su bardağı %70 izopropil alkolün ¼ su ile karıştırılarak kullanılır. Seyreltilmemiş alkol kullanımı bitki için risklidir. İnsektisidal sabunla (arap sabunu) karıştırıldığında prospektüs dikkate alınmalıdır.
Nikotin Spreyi
Böcekler için zehirlidir. Özellikle kök yaprak bitlerine, triplere, yaprak kurduna, armut pisillasına, Crioceris asparagi’ye karşı kullanılır. Tütün bitkisinden elde edilir. Ev yapımı nikotin çayının en büyük avantajı, etkinliğinin birkaç saat sürmesidir. Arılar için toksik değildir. Nikotin toprak zararlılarına karşı kullanılır. Bir fincan kurutulmuş, öğütülmüş tütün yaprağı, ¼ çay kaşığı saf sabun ilave edilmiş 4,5 litre suda yarım saat süzülerek çözelti hazırlanır. Bu çözelti kapalı bir kapta birkaç hafta saklanabilir. Toprak zararlıları için karışım bitkinin kök bölgesine toprağın üstüne uygulanır. Yaprak zararlıları için yaprakların alt kısımları da iyice ilaçlanmalıdır. Nikotin bitki yaprakları tarafından emilir ve bitkide birkaç hafta kalır. Güvenlik nedeniyle sadece genç bitkilerde ve hasattan bir ay öncesine kadar kullanılması daha uygundur. Patlıcan, biber, domates ve diğer parlıcangillerde kullanıma uygun değildir. Tütün taşıyan tütün mozaik virüsünden hazırlanan solüsyon bu virüsün bitkilere bulaşmasına neden olabilir. Ülkemizde Ülkemizde 700 C sıcaklıktaki 1 lt suda 50 g kuru tütün 1 gün suda bekletilerek meydana gelen eriyik püskürtme yöntemi ile kullanılır. Bu yöntem tarla koşullarında patates böceği larvalarına, yaprak bitlerine ve örümcek akarlarına karşı etkili olmuştur. Kullanılan tütün yaprağının tazeliği, suyun kalitesi, uygulama dozu ve sıklığı kullanılan ilacın etkinliğini belirlemiştir.
Sarımsak Spreyi
Sümüklü böceklere ve yaprakları yiyerek zarar yapan böceklere karşı kullanılabilir.
Sümüklü böceklere karşı;
1 sarımsak soğanı,1 lt su, 1 orta boy soğan, 1 çorba kaşığı kırmızıbiber, 1 çorba kaşığı sıvı sabun karıştırılarak hazırlanır. Sarımsak ve soğan küçük küçük kesilerek karıştırılır. Su içerisine konularak bir saat beklenir. Bir saat sonra sıvı sabun ilave edilir. Karışım dolapta bir hafta bekletilir.
Yaprakları yiyerek zarar yapan böcekler için;
Bu spreyin hazırlığı: 4 kırmızı biber, 4 soğan, 2 baş sarımsak ‘tan karışım hazırlanarak karışım sabunlu su içerisinde 24 saat bekletilir. Süzülerek üzerine 2 lt su ilave edilip uygulama yapılır. Serin şartlarda bu solüsyon 2 haftadan daha fazla süre bekletilebilir.
Sarımsak Yağ Spreyi
Trichoplusiani (lahana mühendis tırtılı), yaprak bitleri, beyaz sinek, Forficula auricularia L. (kulağa kaçan) ile mücadelede etkili. Sarımsan yağ spreyinin zararlıları kovucu etkisi vardır. Mineral yağ veya saf sabun ile karıştırıldığında etkili bir insektisit oluşur. Sarımsak yağı spreyinin mantar öldürücü etkisi de gözlendi. Bazı yetiştiriciler patates böceği ve kırmızı karıncalara karşı etkili olmadığını belirlemişlerdir. Spreyi hazırlamak için; Çok ince doğranmış sarımsaklar mineral yağ içerisinde en az 24 saat bekletin. Üzerine yarım litre suyu yavaş yavaş ekleyin. Karışım sağlandıktan sonra süzülür ve saklanmak üzere kavanoza aktarılır. Karışımdan 1-2 yemek kaşığı alın ve yarım litre su ile karıştırın. Bu oran etkili değilse daha fazla su ilave ederek uygulanabilir. Uygulama tüm bitki yüzeyi ıslak olacak şekilde yapılmalıdır. Yağa duyarlı olabilecek süs bitkilerinde uygulama kontrollü olmalıdır.
Sabun, Sarımsak Tozu ve Kırmızı Biber Karışımı
Sabun, emici böcekleri, sarımsak kırmızı biber karışımı çiğneyici tipteki böcekleri uzaklaştırır. 2 çay kaşığı sıvı sabun yaklaşık 1 lt ‘lik kavanoza konulur. Kavanozun ağzına ince bir tül gerilerek kırmızı biber ve sarımsak tozunun her biri ilave edilir. Su konularak ilave edilen kısmın kavanoza akması sağlanır. Bu ilacın pıhtılaşmasını önler. Tülü kavanozun ağzından alarak karıştırılır. Bu karışımın dezavantajı yağmurla birlikte yıkanması ve yeniden uygulamaya ihtiyaç duyulmasıdır.
