Evlerde ısınma sistemlerinin olmazsa olmazı olan bacalar, özellikle çok katlı binalarda farklı sistemlerle çalışır. Bu sistemlerden biri de şönt bacadır.
Şönt Baca Nedir?
Şönt baca, birden fazla katlı binalarda kullanılan, ortak bir ana bacaya bağlı yan bacaların oluşturduğu bir sistemdir. Bu sistem, binalardaki ısınma sistemlerinden veya mutfaklardan çıkan duman, ısı ve zararlı gazların güvenli bir şekilde dışarı atılmasını sağlar. Şönt bacalar, genellikle doğalgazlı cihazların bağlandığı binalarda kullanılır.
Peki, şönt baca sistemi nasıl çalışır?
- Ana baca: Çatıya kadar uzanan ve tüm yan bacaların bağlandığı ana hat.
- Yan bacalar (branşmanlar): Her kattan ana bacaya bağlanan, cihazların bağlandığı yan hatlar.
- Müstakil baca: En üst kattaki baca, genellikle diğer katlara göre daha yüksektir ve daha iyi çekiş sağlar.
Yeni İmar Yönetmeliğinde 33.Maddeye Göre Bacalar İçin Şartları
Ülkemizde bacalar için belirlenen kurallar vardır. Yeni inşa edilecek bodrum kat dahil 5 katlı binalarda doğalgaz ile çalışan cihazlar için bağımsız çalışan bir baca yapılmalıdır. Bu bacalar her kat için tek tek yapılabildiği gibi şönt baca da olabilir. Bu tarz binalarda mutfak kokularını atmak ve doğalgazla çalışan cihazları bağlamak için iki ayrı şönt baca yapılması gereklidir.
2017 yılında yürürlüğe giren yeni imar yönetmeliğinde 33.Madde bacalar için şartları netleştirmiştir. Bu yönetmeliği özetlersek;
- Kaloriferli binaların konut olarak kullanılan kısımlarında oturma ve yatma hacimlerinin en az birinde ve sıcak su tesisatı bulunmayan banyo ve mutfaklarında, sobalı binalarda ise tuvalet ve koridor hariç tüm bölümlerinde duman bacası yapılması zorunludur.
- Konut olarak kullanılan sobalı binaların ticari kullanımlı bağımsız bölümlerinde birer adet duman bacası yapılması zorunludur.
- Yapılarda bina yüksekliğine göre uygun ölçülerde şönt baca yapılabilir.
- Bağımsız bölümlerin mutfaklarında en az bir adet aspiratör bacası yapılır. Bağımsız bölümlerde düzenlenen soba ve aspiratör bacaları, standartlara uygun olarak şönt baca şeklinde düzenlenebilir.
Bu maddeleri özetlersek her ticari işletmeye ait bir adet baca olmalı ve konut kısımlarında mutfak ve odalarda olmak üzere birer adet baca yapılmalıdır. Konut ve benzeri binalarda bacaların tasarım ve yapım kuralları TS 11386’da ayrıntılı bir şekilde anlatılmıştır.
Şönt Baca Yapımında Karşılaşılan Hatalar ve Doğru Uygulamalar
Şönt baca sistemleri, binalarda ısıtma ve havalandırma sistemlerinin verimli çalışması için büyük önem taşır. Ancak, yanlış uygulamalar ve hatalar, bu sistemlerin işlevselliğini ciddi şekilde etkileyebilir. Bu yazıda, şönt baca yapımında sıklıkla karşılaşılan hatalar ve doğru uygulama yöntemleri hakkında detaylı bilgiler bulacaksınız.
Şönt Baca Özellikleri ve Hatalar:
- Konum: Bacalar, binaların iç duvarlarına yakın konumlandırılmalıdır. Dış duvarlara yakın bacalar, yeterli çekiş gücüne sahip olmayabilir.
- Malzeme: Şönt bacalar genellikle iki gözlü özel tuğlalarla inşa edilir. Bu tuğlaların normal baca ünitesi, boru girişli baca ünitesi ve birleştirme ünitesi olmak üzere üç farklı tipi bulunur. Bu parçaların doğru bir şekilde birleştirilmemesi, sistemin çalışmasını engelleyebilir.
- Tasarım: Baca yerleri, kat geçişleri ve bağlantıları dikkatlice tasarlanmalıdır. Bacalar, bir zorunluluktan öte, sistemin verimli çalışmasını sağlayan önemli bir unsurdur.
- Harç ve İşçilik: Bacalar arasındaki harç bağlantılarının düzgün yapılması ve fazla harç artıklarının temizlenmesi büyük önem taşır. Baca iç yüzeyinin pürüzsüz olması, çekişi artırır.
- Yükseklik: Tüm bacalar, çatının en yüksek noktasından ve komşu binalardan en az 80 cm daha yüksek olmalıdır. Bu, baca içindeki havanın daha kolay yükselmesini sağlayarak çekişi artırır.
- Boşluklar: Şönt bacalar arasındaki boşluklar ve baca geçişlerindeki boşluklar, uygun malzemelerle dikkatlice kapatılmalıdır. Aksi takdirde, sıva ve şapta sorunlar oluşabilir.
- Kesit Alanı: Baca kesit alanları, yönetmeliklerde belirtilen minimum değerlerde olmalıdır. Kirişlerin baca iç çapını küçültmesi gibi durumlar, çekişi olumsuz etkiler.
Doğru Uygulama İçin Öneriler:
- Proje: Baca yerleri, statik ve mimari projelerle uyumlu olacak şekilde belirlenmelidir.
- Malzeme Kalitesi: Kaliteli tuğla ve harç kullanılmalıdır.
- İşçilik: Tecrübeli tesisatçılar tarafından yapılması önemlidir.
- Kontroller: Yapım aşamasında düzenli kontroller yapılmalıdır.
- Yönetmeliklere Uyum: Tüm yapımlar, ilgili yönetmelik ve standartlara uygun olarak gerçekleştirilmelidir.
Şönt Baca Sisteminin Avantajları
- Yer tasarrufu: Birden fazla baca yerine tek bir ana baca kullanıldığı için yerden tasarruf sağlar.
- Maliyet etkinliği: Tek bir baca sistemi olduğu için inşaat maliyetini düşürür.
- Güvenlik: Duman ve zararlı gazların güvenli bir şekilde dışarı atılmasını sağlar.
Şönt Baca Sisteminin Dezavantajları
- Bakım zorluğu: Tek bir sorun tüm sisteme etki edebileceği için bakımı diğer baca sistemlerine göre daha zordur.
- Çekiş sorunları: Yan bacaların uzunluğu ve konumu, çekiş sorunlarına neden olabilir.
Şönt Baca Seçimi ve Tasarımı
Şönt baca sistemi seçimi ve tasarımı, binanın yapısı, kullanılan ısınma sistemi ve yerel yönetmelikler göz önünde bulundurularak yapılmalıdır. Yanlış tasarlanmış bir şönt baca sistemi, çekiş sorunları, duman geri dönüşü gibi sorunlara neden olabilir. Bu nedenle, şönt baca sistemlerinin tasarım ve kurulumu konusunda uzman bir tesisatçıdan yardım almak önemlidir.
Şönt Baca Bakımı
Şönt bacaların düzenli olarak temizlenmesi, yangın riskini azaltmak ve sistemin ömrünü uzatmak için önemlidir. Özellikle kış aylarında yoğun kullanılan ısınma sistemleri, bacalarda kurum ve is birikmesine neden olabilir. Bu nedenle, yılda en az bir kez baca temizliği yaptırmak önerilir.
Şönt bacalar, çok katlı binalarda güvenli ve verimli ısıtma için önemli bir sistemdir. Ancak, doğru seçilmesi, tasarlanması ve bakımı yapılması gereken bir sistemdir. Şönt bacalar hakkında daha fazla bilgi almak için bir profesyonele danışabilirsiniz.
Unutmayın: Evinizin güvenliği ve sağlığı için düzenli olarak baca bakımı yaptırın.
