Restitüsyon Öncesi Etüdler
Restitüsyon etüdünün hazırlanabilmesi için şu hazırlıkların yapılması gerekmektedir:
Tarihi Araştırma
Tarihi araştırma, yapı ve üretildiği çevre ile ilgili bilgiler içerecektir. Bu bağlamda;
Yapının içinde yer aldığı çevrenin genel tarihçesi,
Yapı türünün oluşumu ve gelişimine ilişkin temel bilgiler,
Yapıyla ilgili bilgiler derlenmelidir. Yapıyla ilgili bilgiler arasında, tarihi araştırmalar, arşiv belgeleri, binanın daha önce yapılmış rölöveleri, eski fotoğrafları, yöreyle ilgili hava fotoğrafları, haritalar, kent planları, gravürler, yapıyla ilgili vakfiye ve vakfa ait gelir gider kayıt defterleri,
onarım keşifleri veya onarım harcamalarının kaydedildiği defterler, gezginlerin notlarında yer alan gözlemler vb. bilgi ve belgeler,
Yapının oluşumunu sağlayan ekonomik, sosyal kültürel ve tarihi etkenler ile özgün kullanımına ilişkin bilgiler ve bu konuda ulaşılabilen belgeler, kaynaklar (fotoğraf, resim, tapu kaydı ) vb. belgeler yer alır.
Karşılaştırmalı Çalışma
Yapının restitütif sorunlarının çözümlenmesi için, “aynı dönem/aynı yerleşme”, aynı dönem/çevre yerleşmeler”, aynı dönem/tüm yerleşmeler” “değişik dönemler/aynı yerleşme”, “değişik dönem/tüm yerleşmeler” dizgesi içinde benzer yapılarla karşılaştırmalı çalışma yapılır ve bu çalışma bir çizelge halinde sunulur.
Bu çalışmanın sonlanabilmesi için, özellikle plan ve cephe tipolojileri karşılaştırılır. Ayrıca mevcut olmayan ya da nitelik değiştirmiş olan mimari elemanların özgün görünümlerinin belirlenebilmesi için diğer yapılardan yararlanılır.
Bu amaçlara yönelik olarak kullanılacak kısmi çizimler şematik olabilir.
Yapının Farklı Dönemlerinin Belirtilmesi
Bu analiz, şu gözlemler yapılarak ve kaynaklar kullanılarak yapılır ve rölöveler üzerinde gösterilir;
Yapıdan gelen bilgiler.
Yapının özgün bünyesinde mevcut olmayan ve değişik dönemlerde yapılan eklemeler.
Yapının özgün bünyesinde bulunan ancak bugün izlenemeyen elemanlar.
Yapının özgün bünyesinde bulunan, bugün de izlenen ancak dönemler içerisinde değişmiş elemanlar.
Yorumlanamayan değişik ölçek ve nitelikteki izler.
Yapı üzerindeki yazıtlar.
Tarihi kaynaklardan elde edilen bilgiler.
Karşılaştırmalı çalışmadan gelen bilgiler.
Restitüsyon Projesi Nasıl Hazırlanır?
Proje tekniği
Restitüsyon çalışmaları, bir eserin özgün tasarımını açıklamak, tarihi gelişimini irdelemek, kalıntıların daha iyi kavranabilmesini sağlamak için yapılır. Rölöve analizi, tarihi araştırma ve benzeri örneklerin karşılaştırmalı etüdü sonucunda; dönemler itibariyle değişikliğe uğramış, eklenmiş, kısmen yıkılmış veya yok olmuş öğelerin ve/veya yapıların ilk tasarımlarındaki süreçten itibaren tarihsel durumlarını belirten rapor/belge ile ölçekli çizimlerle düzenlenir.
İncelenen bina birden fazla onarım geçirmişse, bu evrelere ait izler, veriler değerlendirilerek, ilk tasarım ve onu izleyen dönemler 1.dönem restitüsyonu, 2.dönem restitüsyonu şeklinde adlandırılabilir.
Çizimsel belgelerin içerik ve tekniği
Restitüsyon çalışmalarının ölçeği genel olarak 1/100’dür. Bu ölçek yapının niteliğine, ölçeğine ve restitüsyon sorunlarının yoğunluk düzeyine göre değişebilir. Bu husus müellif tarafından Ön Etüd’de belirlenecek ve İdareye bildirilecektir.
Hazırlanacak çizimlerin sayı ve anlatım biçimi, restitüsyon sorununun çözümlenmesini en yeterli düzeyde anlatacak şekilde belirlenecektir. Bu süreçte hazırlanması gereken asgari belgeler şunlardır:
- Kat ve üst örtü planları
- İzlenebilen tüm cepheler
- Yeteri kadar kesit
- Restitüsyon yaklaşımını açıklayacak sayı ve nitelikte detaylar
Restitüsyon Raporu
Bu rapor, restitüsyon öncesi etüdlerden elde edilen bilgiler ışığında ulaşılan, restitüsyon önerisinin açıklamasını içerecektir.
Restitüsyon raporunda;
a) Yapının geçirdiği dönemlere ait değişimlerin (ekler, yok olan mimari elemanlar kapatılan açılan kapılar, pencereler, izler vb.) siyah-beyaz grafik veya renkli anlatımla ifade edilmesi,
b) Yapının geçirdiği değişikliklerin (ekler, yok olan mimari elemanlar vb.) her döneme göre ayrı ayrı çizimler üzerinde restitüsyon dayanakları (yapıdan gelen izler, karşılaştırmalı çalışma, benzer yapı, eski fotoğraf, resim sözlü kaynak, mimari gereklilik vb. da belirtilerek siyah- beyaz grafik veya renkli anlatımla ifade edilmesi,
gerekmektedir.
