Kargir, taş veya tuğladan yapılan yapı anlamına gelir ve Farsça kökenli bir kelimedir. Kagir olarak da kullanımı mevcut ve doğru bir ifadedir. Özellikle eski evlerin tapu kayıtları incelendiğinde bu evlerin çoğunun kayıtlarda kagir ev olarak yazıldığı görülür.
Kargir yapı, taşıyıcı elemanları taş, tuğla veya beton duvarlardan oluşan yapılardır. Bu taşıyıcı duvarlar, yapıya etkiyen tüm yükleri taşırlar. Duvarlar, temelden çatıya kadar aynı düzlemde inşa edilmelidir. Kargir yapıların çatıları da bu taşıyıcı duvarların üzerine oturtulur. Kargir sistem eski bir sistem olduğu için yeni yapılarda pek tercih edilmemektedir. Ancak özellikle ekonomik olması nedeniyle günümüzde köylerde hala kargir evler görülmektedir.
En klasik kargir yapılar eski köy evleri ve tarihi yapılardır. Elbette büyük şehirlerde gecekondu denilen binaların çoğu kargir binalardır. Kırsal kesimde temelsiz ve kolonsuz evler de kargir yapıdır. Bu tür yapılara doğrudan duvarlardan güç sağlanır ve evin çatısı duvarlara yaslanır.
Kargir Binaların İnşa Yöntemi Nasıldır?
İskelet sistemi olmayan binalar için kullanılan “yığma yapı” tabiri, inşaat mühendisleri tarafından bir iskelet sistemine sahip olmayan yapılar için “kagir yapı” olarak adlandırılmaktadır. Kargir binaların iskeletini oluşturan bu yığma yapılarda ağırlığın taşıma yükü duvarların üzerine biner.
Kargir binaların asıl malzemesi taştır. Binaların inşasında genellikle harç kullanılmıştır. Ahşap malzemenin çok fazla dayanıklı olmaması ve yangına karşı riskli olması sebebiyle geleneksel ahşap yapı yöntemi zamanla önemini yitirmiş ve uzunca bir dönem kargir evler yoğun olarak inşa edilmiştir. Ancak daha sonraları daha sağlam “Betonarme Karkas” yapı yönteminin gelişmesi ile artık “Kargir Yapılar” inşa edilmez olmuştur.
Kısmen de olsa ahşap malzeme kullanılarak yapılan kargir evlere “yarım kargir” denilmektedir. Bir arsaya kargir bina yapılabilmesi için de ilgili belediyeden izin alınması gerekmektedir. Kargir binalara ve karkas binalara verilen izin kriterleri ayrı ayrı düzenlenmiştir.
Kargir Yapı Çeşitleri
Kargir yapılar malzeme türlerine göre tam kargir ve yarı kargir olarak ikiye ayrılır.
Tam kargir yapı, taşıyıcı duvarları tuğla veya taştan yapılan döşemeleri ise betonarme olan kagir yapılardır. Ahşap malzeme ile üretilen kagir yapılara yarı kagir yapı denir.
Taşıyıcı sisteme göre yığma kargir adı altında çeşitli gruplamalar bulunmaktadır.
Yığma kagir yapı, yapıda kullanılan taş duvarların hem taşıyıcı hem de bölme duvar olarak kullanıldığı yapılara denir.
Tapuda Kargir Ev Ne Demek?
Yeni bir ev veya bina satın almak istediğinizde, tapuda “kargir ev” veya “kargir bina” gibi terimler görebilirsiniz.
Bu, tapudaki parsel üzerinde bir yapı olduğunu, ancak bu yapının botanarme karkas olmadığını, yani yapının taşıyıcı bölümlerinin kolon kiriş gibi model olmadığını, genellikle eski bir yapı olduğunu ve taşıyıcı bölümlerinin sadece duvarları olduğunu anlamamız gerekir.
Tapuda kargir bir yapıdan bahsediliyorsa, o yapının anayapı olarak kabul edildiği, varsa bile bağımsız bölümlerin tapu açısından bağımsız bölüm anlamında bir hüküm ifade etmediği anlaşılmalıdır. Yani bu tür yapılarda bağımsız bölümlerin tapu kaydı yoktur. Bu bağımsız bölümler, hisseli arsa tapusu üzerinden alınıp satılmaktadır. Bu tür yapılarda, tapuda geçen arsa payı oranının fiilen kullanılan bağımsız bölüme denk gelip gelmediği sorunu yaşanabilmektedir. Kargir yapılardaki bağımsız bölümler, arsa payına tekabül eden fiili kullanıma göre malikler arasında paylaşılmaktadır.
Ayrıca kargir evin yapımında beton veya tuğla yerine ahşap malzeme kullanılmış olabilir. Böyle bir durumda tapu kütüğünde adının “ahşap kargir ev” olarak geçmesi gerekir.
Bilirkişi raporlarında kargir kavramıyla tanımlanan yapıların tamamının yığma yöntemiyle, sadece duvarlar üzerine binecek şekilde yapıldığını söyleyemeyiz. Bazıları kolon ve kirişlere sahip olmakla birlikte, bu tür yapılar da ruhsatsız yapılarından dolayı kargir tabirine maruz kalmaktadır.
Kargir Evlerin Özellikleri Nelerdir?
Kargir evlerin en önemli özelliği yapıların taşıyıcı bölümlerinde kolon ve kiriş bulunmamasıdır. Daha önce de söz etmiş olduğumuz gibi kargir evler, genellikle kırsal bölgelerde sıkça rastlanılan ve ekonomik nedenlere bağlı olarak tercih edilen yaşam alanlarıdır.
Kargir evlerin diğer özellikleri;
1. Kargir Evler Depreme Dayanıklı Değildir
Türkiye’nin deprem bölgesinde yer alan bir ülke olduğu düşünüldüğünde, ev satın almak ya da inşa etmek isteyenler için seçilen konutların depreme dayanıklı olup olmadığı en önemli konular arasında yer almaktadır.
Kargir evler iyi yapıldığında sağlam yapılar olarak kabul edilse de depreme dayanıklı değildir. Bunun en önemli nedeni kargir evlerin temelinin olmamasıdır. Bir kargir binanın dayanıklılığını belirleyen zeminde kullanılan taştır, dayanıklılık seviyesi yüksek olan taş kullanıldığında çok daha dayanıklı olabilir.
Yeni yapılan müstakil evlerin ve binaların temelleri daha inşaat aşaması başlamadan atılır. Bu temelden itibaren binanın kolonları tavana kadar uzatılır, daha sonra kolonların arasına duvarlar örülür ve temel tamamlanır.
Bir evin depreme dayanıklı olup olmadığının en önemli göstergelesi bina temelleridir. Kargir evlerin inşasında temel ve kolon yapılmaz, evin direk duvarlardan güç alması beklenir. Binaların taşıyıcı görevini yerine getiren duvarlar tavan ve taban kısımlarda oluşan yükleri taşır ama dış yükler yapının dayanma kapasitesini aşar. Bu yüzden çökme ve çatlaklar meydana gelir.
Hatta evin çatısı doğrudan duvarların üzerinde olduğu için evin çatısı deprem anında duvarlara önemli bir yük bindirir. Bu durum evin çökmesine neden olabilir.
2. Kargir Evlerin İskelet Yapısı Bulunmaz
Kargir evlerin en önemli bölümleri duvarlardır. Çünkü duvarlar hem binayı etkileyen yükleri taşıma hem de bölücü duvar özelliği ile evi bölümlere ayırarak yaşanabilir hale getirir.
Ancak kargir evlerin iskelet yapısı yoktur. Duvarlar yapının tüm yükünü taşıdığı için hangi malzeme kullanılırsa kullanılsın çok daha kısa sürede yıpranabilir ve hasar görebilir.
3. Uygun Maliyetlidir
Kargir evlerin en önemli tercih sebeplerinden biri de uygun maliyetli olmaları. Taş ve beton kullanılarak yapılan kargir evlerde bu malzemelerin uygun fiyatlı olması evin inşası için harcanması gereken bütçe miktarını da düşürebilir.
4. Kargir Evlerde Ev İçi Tadilat Yapılmaz
Kargir evlerde iskele yapısı olmadığı ve taşıyıcı bölümlerin kolon ve kiriş yerine duvar olması nedeniyle ev içinde tadilat yapılması mümkün değildir.
Örneğin kargir bir ev yaparsanız bir süre sonra sıkıldığınızda mutfak duvarını yıkıp salonla birleştiremezsiniz. Dar alanları genişletme lüksünüz olmaz. Duvarlar taşıyıcı olduğu için duvarları yıktırırsanız ev de yıkılabilir.
5. Kargir Evlerde Ses ve Isı Yalıtımı Vardır
Kargir evlerle ilgili kaçırılmaması gereken bir diğer özellik ise ısı ve ses yalıtımına sahip olmalarıdır.
Genellikle Doğu Anadolu Bölgesi’nde tercih edilen ve yığma yapılar olarak da bilinen yığma evlerde taş malzemelerin kullanılması ısı ve ses geçirgenliğini azaltmaktadır. Bu, gürültü kirliliğini önler.
6. Kargir Evlerin Yapımı Kısa Sürede Tamamlanabilir
Kargir evlerin bir diğer özelliği de diğer konut türlerine göre çok daha kısa sürede yapımının tamamlanabilmesidir. Kargir evlerin yapımı, modern mimariye sahip konut tiplerine göre çok kısa sürmekte ve bu da zamandan tasarruf edilmesine yardımcı olmaktadır.
7. Kargir Evler Bakıma İhtiyaç Duyar
Kargir evler demir temellere sahip olmadığı için çok kısa sürede deforme olabilen yapılardır. Bu, kısa vadede daha fazla bakıma ihtiyaç duyabileceği ve yüksek bakım maliyeti anlamına gelir.
