Alzheimer hastalığı, her yıl milyonlarca insanı etkileyen ilerleyici bir beyin hastalığıdır. Yaşlılık dönemine ait bir hastalık olan alzheimer, beynin bazı bölümlerinin zaman içinde giderek hasarlanması sonucu, başta bellek olmak üzere tüm entelektüel faaliyetler, günlük işlevler ve davranışlarda bozulma ile kendini gösterir.
Şu anda, dünya genelinde 40 milyona yakın Alzheimer hastası olduğu bilinirken, 2050 yılında bu sayının 115 milyona ulaşacağı tahmin edilmektedir. Türkiye’de ise halen 600 bin ile 1 milyon arası hasta bulunduğuna ait bir tahmin yürütülürken, 2050 yılında Türkiye’nin dünyada en fazla Alzheimer hastasına sahip 4. ülke olacağı düşünülmektedir.
Demans hastalıklarının en önemli nedeni beyin hücrelerinin ve dokularının hasarlanmasıdır. Bu hasar hücreler arası haberleşmeyi imkansız kılar ve normal beyin işlevlerinin yeterince sağlıklı yapılamamasına neden olur. Hastalık geri döndürülemez ve kişinin hafızasını kaybetmesine ve sonunda yemek pişirmek veya araba kullanmak gibi günlük işleri nasıl yapacağını unutmasına neden olur.
Evde hastanıza ileri evrelerde temizlik, tuvaletini yapması ve beslenmesi açısından yardım etmeniz gerekecektir. Hastanızın tehlikeli alanlara girmesini engellemeniz için onu koruyacak şekilde evde değişiklikler yapmanız gerekebilir. Dış kapının kilitli kalması, banyoda tutunması için barlar gibi hastanız için evde güvenli bir ortam yaratmanız gerekir. Evi yenilemek, hatta küçük değişiklikler yapmak hastanın daha güvenli ve rahat olmasına yardımcı olacaktır. Bir bakıcı olarak size de gönül rahatlığı ve konfor verebilir.
Ev güvenliğini değerlendirmek
Herhangi bir tadilat veya modifikasyona karar vermeden önce, tüm alanınızı değerlendirin. Tüm potansiyel tehlikeleri göz önünde bulundurun ve zamanınız ve bütçeniz için hangi düzeyde Alzheimer güvenlik değişikliğinin uygun olduğuna karar verin. Alzheimer hastalık evresine bağlı olarak, önce evin belirli alanlarına odaklanmalısınız. Örneğin, ayakları üzerinde duramıyorlarsa veya evde dolaşırken kafaları karışıyorsa, buna yardımcı olacak şeylerle başlayın. Ya da bunama hastaları için güvenlik kapıları yerleştirin. Evin içinde dolaşırken, tehlikeli kimyasalların nerede tutulduğu, nereye takılıp düşebileceği vb. tüm olası sorunların bir kontrol listesini yapın. Alzheimer hastasının öncelikli güvenlik sorunlarının neler olduğunu belirleyin. Aşağıda yapılacak işlere öncelik sıranıza göre karar vermeye başlayabilirsiniz.
Temel ev tadilatlarıyla başlayın
Mutfak
- Yerdeki küçük kilimleri kaldırın. Tökezleme veya takılma ihtimalini azaltmak için sadece kaymaz büyük halılar kullanın.
- Muslukta sıcak ve soğuk suyu açıkça etiketleyin. Düğmeleri farklı renklere boyayın veya üzerlerine okunması kolay bir işaret koyun.
- Zıt renklerde tabaklar ve servis altlıkları kullanın. Alzheimer hastasının renkli tabakları dolapta fark etmesini ve yemek yemesini kolaylaştırır.
- Yapay meyve ve sebzelerden kurtulun. Bu tarz eşyalar kafa karıştırıcı olacağından hepsini atın. Bu, gerçekçi görünen magnetleri bile içerir.
- Cihazlara otomatik kapanma kurun. Otomatik kapanma işlevi ekleyebileceğiniz herhangi bir cihaz almalısınız. Bu özellikle ocak ve fırın için gereklidir.
- Çocukların açamayacağı mandalları takın. Alzheimer hastasına ait kırılabilir ve tehlikeli eşyaların bulunduğu saklama dolaplarına ve çekmecelerine takın.
Banyo
- Banyoda veya duşta kaymayan paspaslar kullanın. Bu, banyo yaparken düşme riskini azaltacaktır. Alzheimer güvenlik eşyaları söz konusu olduğunda bu çok önemlidir.
- Ecza dolabına bir kilit koyun. İlaçlara veya tehlikeli herhangi bir şeye erişimi engellemek iyi bir fikirdir.
- Tutunma çubukları takın. Alzheimer hastaları dengelerini kolayca kaybettiğinden tutunma çubukları denge sağlamada yardımcı olur.
- Kilidi kapıdan çıkarın. Alzheimer’lı kişinin yanlışlıkla kendisini banyoya kilitlemesini ve acil bir durumda içeri girmenizi engellemesini istemezsiniz.
Oturma odası
- Kabloları temizleyin. Alzheimer’lı birinin evinde kabloların yürüyeceği yerlere yakın olmadığından emin olun. Alzheimer’lı hasta güvenliği için takılma tehlikesi yaratan kabloların ortamdan uzak tutulmaları gerekir.
- Yerdeki küçük kilimleri kaldırın. Tökezleme veya takılma ihtimalini azaltmak için sadece arkası lastik olan büyük halılar kullanın.
Yatak odası
- Gece lambası takın. Her zaman aydınlık sağlayan bir ışık olduğundan emin olun. Böylece gece hareket eden herkes etrafı rahatça görebilir.
- Bir kamera ve hareket alarm sistemi kurun. Bu, özellikle geceleri uyurgezer olan veya kafası karışan biri için önemlidir. Hareket veya olağan dışı seslere karşı, hareket ve ses sensörü ile herhangi bir acil durumda uyarılırsınız.
- Oturma alanları ekleyin. Bir kişinin oturması, giyinmesi, dinlenmesi vb. şeyler için yeterli yer olduğundan emin olun.
- Yatağın yanına minderler yerleştirin. Alzheimer hastanız düşme riski taşıyorsa, düşmeleri durumunda onları korumak için yatağın yanına ve etrafına minderler yerleştirin. Kalkmaları gerektiğinde yolunu engellemediklerinden emin olun.
Açık havada
- Havuzu kapat. Çitli veya kilitli olsun, havuzun erişilemez olduğundan emin olun.
- Kapıları açık tutun. Genel olarak, tüm alanlar takılmaya neden olmamak için temiz ve düzenli olmalıdır. Ancak özellikle kapıların yakınında dikkatli olun.
- Tehlikeli maddeleri kilitleyin. Herhangi bir pestisit, çim ekipmanı veya benzeri öğeler sıkıca kilitlenmelidir.
Genel ev güvenliği
- Acil durum telefon numaralarını yayınlayın. Evde acil durum telefon numaralarının okunabilir ve ulaşılabilir olduğundan emin olun.
- Duman alarmları ve karbon monoksit dedektörleri kurun. Güvenlik seviyesini yükseltmek için yapabileceğiniz her şey önemlidir.
- Kapıları işaretleyin. Kapılara göz hizasında parlak bir etiket veya not yapıştırın, özellikle de camdan yapılmışlarsa, kolayca görülebilsinler.
- Merdivenlere bant yapıştırın. Alzheimer hastalarının bazıları görme güçlüğü yaşar. Bu nedenle merdivenlerin kenarlarına parlak renkli bant koyarak onların daha iyi görmelerini sağlayabilir.
Daha gelişmiş ev tadilatları
Kapılarınızı genişletin : Alzheimer hastası bir yürüteç veya tekerlekli sandalye kullanıyorsa, bu evde önemli bir değişiklik yaratacaktır. Daha geniş kapı aralığı, etrafta dolaşmayı çok daha kolay hale getirecek ve bu da hareketlilikle ilişkili hayal kırıklığını azaltacaktır. Ayrıca, onlara yardım eden kişinin de işini kolaylaştırır.
Tekerlekli sandalye asansörü veya asansör: Evde tekerlekli sandalye kullanılıyorsa, mümkünse merdivenlere tekerlekli sandalye asansörü veya asansör taktırmayı düşünebilirsiniz. Bunlar, kişinin hareket halinde kalmasına yardımcı olurken sağlıkları değiştikçe biraz daha normal hissetmelerini sağlar. Asansör yaptırmak pahalı bir tadilat olacaktır.
Banyo tadilatı: Alzheimer hastası olan kişinin hayatını kolaylaştırmak için banyoyu yeniden tasarlamak farklı fonksiyonlar içermesini gerektirir. Farklı bir küvet, tutunacak bir bar veya daha fazla alanı veya bir kapısı olan duş gibi. Ayrıca aydınlatmayı, fayansları ve lavabo yüksekliğini değiştirmek gerekebilir. Desenli bir duvara bakarken kişinin kaymaması için banyonun yeterince aydınlık olduğundan, duvarların ve zeminin dikkat dağıtıcı olmadığından emin olmak istersiniz. Ayrıca, kişi tekerlekli sandalyedeyse, alt lavaboya erişim daha kolay olacaktır. Tüm bunların fiyatları, ne yapmaya karar verdiğinize ve kimi işe aldığınıza bağlı olarak değişecektir.
Bu nedenle en iyi seçenekleri belirlemek, bütçenizi düşünmek ve neyin gerçekçi olduğunu görmek için tadilat hakkında profesyoneller ile görüşmeniz faydalı olacaktır.
