Gündüz ve gece arasındaki sıcaklık farkının çok olduğu ve don tehlikesi yaşanan bölgelerde kışa uygun malçlama yapmak gerekir. Kışın yapılan malçlama, bitkilerin büyüme dönemi boyunca yapılan malçlamadan farklıdır. Bahçemize ilkbaharda malçlama yapmamızın nedeni, yabani otları bastırmak, nemi korumak ve toprağı besleyip ısıtmaktır. Sonbaharda toprağa kompost veya gübre tabakası yayarız. Kışın malçlama yapmanın asıl nedeni bitkilerimizi kışın donma, sıcak farklılıkları ve rüzgar gibi zorlu koşullardan korumaktır.
Kışın Bahçeyi Neden Malçlamalıyız?
Kışın malçlamanın arkasındaki ana fikir, zemini sabit bir sıcaklıkta tutmaktır. Sabit sıcaklık, bitkinin uykuda kalmasını sağlar ve kısa süreli artan sıcaklığın büyümeyi tetiklemesini engeller. Bitkinin zamanından önce büyümeye başlaması, kışın daha fazla bitki kaybı ile sonuçlanır. Malçlama topraktaki suyu korumaya da yardımcı olacaktır, bu yüzden umarım bahçe yataklarınızı sert dona kadar sulamışsınızdır.
Kışın Bahçeyi Malçlamak İçin Ne Kullanabilirsiniz?
Herhangi bir gevşek ve yalıtkan malzeme kullanmanız kış malçlaması için yeterli olacaktır. İlkbaharda kullandığınız malçları kaldırmanız veya en azından bir kenara çekmeniz gerekeceğini unutmayın. Bu yüzden kullanımı kolay bir malzeme seçin. Kıyılmış ağaç parçaları, saman, çam ağacı iğneleri veya yere düşen yaprakların toprağa işlenmesi veya topraktan çıkarılması kolaydır.
Az çaba gerektiren nihai malçlama için, kar örtüsü malç işlevi görebilir. Kar, bitkilerin büyük bir yalıtkanı ve koruyucusudur. Ayrıca, bazı bitkiler kendi üzerlerine yatacak ve malç gibi davranacaktır. Kasımpatı, en iyi şekilde hayatta kalan bitkilerdendir.
Kış Malçını Ne Zaman Uygulamalısınız?
Kışlık malçlama uygulamasının gerekliliği veya yöntemi, bölgenizde kışın ne kadar şiddetli olduğuna bağlı olacaktır. Amacınız ister toprağı aşınmadan korumak, isterse de kışın donma, sıcak farklılıkları ve rüzgar gibi zorlu koşullardan korumak olsun, bitkileriniz ve toprağınız malçlama ile kışın daha fazla korumadan faydalanacaktır.
Sonbaharda
Sonbaharda henüz dikilmemiş bahçe yataklarının malçlanması yapılabilir. İdeal olan, bir kış örtü bitkisi dikip bahara kadar beklemesine izin vermenizdir. Yonca, fiğ, korunga, yem bezelyesi, yulaf, çavdar, sorgum gibi pek çok bitki örtü bitkisi olarak kullanılabilir. Bitki seçimi çoğunlukla kullanım ve üretim amacına göre değişir. Bir sonraki kültür bitkisine azot sağlamak için ise baklagiller; yabancı ot gelişimi engellenmek isteniyorsa buğdaygiller tercih edilir. Bir örtü mahsulü ekmemeyi seçerseniz, toprak erozyonunu önlemek için bir kompost tabakası, gübre veya dökülmüş yapraklar yaymak yine de faydalı olacaktır. Bu özellikle kışın sebze bahçeleri gibi nadasa bırakılan bahçeler için önemlidir.
İlk Sert Dondan Sonra
Çok yıllık bitkilerin çoğunu, özellikle yeni ekilen bitkileri korumak için malçlama, genellikle ilk sert veya öldürücü dondan sonra toprak sertleşmeye başladığında yapılır. Sert don, genellikle sıcaklıkların -32 derecenin altına düştüğü zaman olarak tanımlanır. Ancak sabahları bitkilerin ufalanıp kahverengileştiğini gördüğünüzde bunu anlayacaksınız. Bu noktada, çok yıllık bitkileriniz donmuş olmalı ve etraflarını malçlamak, büyümelerini sağlamayacaktır. Bitkilerin yüzey köklerini korumak için bitkilerin tabanı etrafına 5 cm ‘lik bir malç tabakası yayın. Melez güller gibi aşılanmış bitkiler, malçlanmadan daha fazla yararlanır. Bunlar genellikle kompost veya toprakla malçlanır ve aslında aşı yapılan birleşimin hemen üzerine gömülür. Toprağı koymuş olduğunuz sapların etrafına yığabilir veya biraz tel örgü kullanabilir ve alanı kompostla doldurabilirsiniz.
Orman gülleri ve kartopları gibi yaprak dökmeyen veya bazı çalılar sert rüzgarlar tarafından kurutulabilir. Dalları ve tomurcukları bez çuval ile sararak koruyabilirsiniz. Çalılarınızı sarmayı seçerseniz, dallar ve bez çuval arasında boşluk bırakın, böylece bez çuval dallarda donmaz ve herhangi bir soruna neden olmaz. Ek yalıtım için çalı ve bez çuval arasındaki boşluğu yapraklarla da doldurabilirsiniz.
Odunsu bitkiler çok yıllık otsu bitkiler kadar korumaya ihtiyaç duymazlar. Bununla birlikte, 5 cm ‘lik kıyılmış kabuk malç veya kompost tabakası, toprak neminin korunmasına yardımcı olur. Sadece bitkilerin tabanının etrafına yığmadığınızdan emin olun. Gövdelerinden birkaç santim uzakta tutun yoksa kabuğu çiğnerken malç örtüsünü seven fareler ve fare gibi kemirgenleri davet edersiniz. Saplara karşı malçlama da bitkiye karşı çok fazla nem tutar ve hastalıkların tutunması için ideal koşulları sağlar.
Bitki Öldükten Sonra
Zemin tekrar tekrar donup çözüldüğünde genişler ve daralır. Bitki genişleyen ve daralan toprakta olduğunda, kökleri gevşer ve sonunda bitki toprağın yüzeyinde yukarı doğru itilir, taç ve kökleri dona ve rüzgarlara maruz kalır. Bu nedenle, ilk kış donundan sonra, ancak toprağın tekrar çözülme şansı olmadan önce malç yapmak iyidir.
Kış Malçını Kaldırmak
Temel kural, tüm sert don tehlikesi geçtiğinde ilkbaharda kış malçını kaldırmaktır. Bununla birlikte, zemin çözülmeye başladığında ve havada çamur kokusu olduğunda, zeminin ısınabilmesi ve yeni büyümenin engellenmemesi için malçın tırmıklanıp kaldırılmasına başlama zamanı gelmiştir.
