Toprağın üzerini örtmekte kullanılan tüm materyallere malç adı verilir. Malç uygulama nedenleri arasında toprak neminin korunması, toprağın verimliliğinin ve sağlığının iyileştirilmesi, yabancı ot büyümesinin azaltılması ve bölgenin görsel çekiciliğinin artırılması yer alır.
Malç nelere uygulanır?
Çıplak toprağa veya mevcut bitkilerin çevresine uygulanabilir. Gübre veya kompost malçları, solucanların ve diğer organizmaların faaliyetleriyle doğal olarak toprağa dahil edilecektir. İşlem hem ticari mahsul üretiminde hem de bahçecilikte kullanılır ve doğru uygulandığında toprak verimliliğini artırabilir.
Toprak nemini tutmak, toprak sıcaklığını düzenlemek, yabancı ot gelişimini bastırmak ve estetik amaçlı kullanılan pek çok malzeme malç olarak kullanılmaktadır. Toprak yüzeyine ağaçların etrafına, patikalara, çiçek tarhlarına, yamaçlarda toprak erozyonunu önlemek için ve çiçek ve sebze mahsullerinin üretim alanlarında uygulanır. Malç katmanları, uygulandığında normalde 2 inç (5,1 cm) veya daha derindir.
Malç uygulaması ne zaman yapılır?
Amaca bağlı olarak yılın çeşitli zamanlarında uygulanırlar. Büyüme mevsiminin başlangıcına doğru, malçlar başlangıçta toprağı, normalde gece boyunca kaybolan ısıyı korumasına yardımcı olarak ısıtmaya yarar. Bu, belirli mahsullerin erken tohumlanmasına ve dikilmesine izin verir ve daha hızlı büyümeyi teşvik eder. Mevsim ilerledikçe malç, toprak sıcaklığını ve nemini dengeler ve tohumlardan yabancı otların büyümesini engeller. Ilıman iklimlerde, malç etkisi, uygulandıkları yılın zamanına bağlıdır ve sonbahar ve kış aylarında uygulandığında, çok yıllık bitkilerin ilkbaharda büyümesini geciktirmek veya sıcak dönemlerde kışın büyümeyi önlemek için kullanılır, bu da donmayı engeller.
Malçın faydalarını en üst düzeye çıkarmak ve olumsuz etkilerini en aza indirmek için, genellikle toprak sıcaklıklarının yeterince yükseldiği, ancak toprak nem içeriğinin hala nispeten yüksek olduğu ilkbahar sonu / yazın başlarında uygulanır. Bununla birlikte, kalıcı malç da yaygın olarak kullanılır.
Malç uygulamasının önemi?
Malçın birçok faydası vardır ve malç doğanın doğrudan taklit edilme yöntemidir. Çünkü doğal ekosistemlerde çıplak toprağa nadiren rastlanır. Ağaçların tümü, iğne yapraklılar dahil, yapraklarını dökerek, diplerinde gittikçe derinleşen bir organik madde katmanı oluşturur. Bu katman doğal malçtır.
Malçın toprak nem içeriği üzerindeki etkisi karmaşıktır. Malç, toprak ile atmosfer arasında buharlaşmayı azaltan bir tabaka oluşturur. Ancak malç, hafif yağmurlardan gelen suyu emerek veya bloke ederek suyun toprağa ulaşmasını da engelleyebilir ve aşırı kalın malç katmanları topraktaki oksijeni azaltabilir.
Malç uygulamaları güneş ışığını engelleyerek, yabancı otların tohumlarının çimlenmesini ve otların gelişmesini önler. Böylece çapa yapılmasına ihtiyaç duyulmaz. Çapa yapılmamasının ekonomik getirisi yanında, toprağın agregat yapısına verilecek zarar da önlemiş olur. Bu uygulama aynı zamanda doğrudan güneş ışınlarını azalttığı ve nem tutuğu için topraktaki biyolojik aktiviteyi de teşvik eder.
Malçlama, toprak yüzeyinden buharlaşmayı önemli ölçüde azalttığı için toprağın çeşitli derinliklerinde bulunan tuzların yüzeye doğru hareketini de yavaşlatılmış olur. Malç kullanımı bu yönüyle toprakta tuzluluk oluşumunu engelleyici bir etkiye sahiptir diyebiliriz.
Koyu renkli malçlar toprak sıcaklığını arttırır. Toprak sıcaklığının artması ile bitki kökleri daha iyi gelişir ve bu durum büyümeyi teşvik eder.
Malç materyalleri toprağı sürekli nemli tutuğundan su alımında kökler daha az enerji harcar. Bunun sonucunda meyvecilikte meyve kalitesi, erkenci ve toplam meyve verimi artar.
Malç uygulamaları toprak nemini uzun süre muhafaza ettiğinden sulama miktarı azaltılmış, sulama aralığı da artırılmış olur. Toprak yüzeyinde kaymak tabakası oluşmaz.
Farklı özelliklere sahip malç materyalleri toprağın fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerini iyileştirir. Organik içerikli malçlar zamanla ayrışıp çürüyerek toprağı humus ve organik maddece zenginleştirir. Canlı malç olarak toprağa azot kazandırabilen ve toprak yüzeyini örten baklagiller (yonca, fiğ, korunga, bakla v.b) ekilebilmektedir. Bunların yanında tatlı patates, çilek, balkabağı gibi gelir getirici bitkiler de iklim şartlarına ve toprak yapısına göre bu amaçla kullanılabilmektedir.
Malç olarak hangi malzemeler kullanılır?
Tahıl sap ve samanı: Kes bırak yöntemiyle, anıza doğrudan ekim yapılarak tahıl tarlalarında kullanılabilir. Ayrıca sebze bahçeleri, bostanlar, seralar ve ağaçların altına serilebilir. Besin içeriği zengindir ve parçalanması çok uzun sürmez.
Kağıt/karton: Özellikle yabancı ot problemi yaşanan yerlerde, toprağa vuran güneş ışığını tamamen kesmek için, kat kat kullanılır.
Ağaç talaşı: Çürümesi uzun zaman alır, fakat mantar faaliyetini artırdığı için çok yıllık bitkilerin diplerinde kullanılabilir. Eğer idrar gibi azot zengini bir sıvıda bekletilerek kullanılırsa faydası artar.
Kuru yapraklar, ağaç kabukları, öğütülmüş kuru budama artıkları: Bunların da çürümesi uzun zaman alır, çok yıllık bitkilerin diplerinde kullanılabilir.
Taze biçilmiş otlar, yaş yapraklar ve öğütülmüş yaş budama artıkları: Yaş organik madde, özellikle tek yıllık bitki diplerinde kullanılabilir, çünkü bakteri aktivitesini güçlendirir.
Örtü işlevi görecek tüm organik maddeler: Halı, kilim gibi doğada çözünebilen malzemelerin tümü örtüleme amaçlı kullanılabilir.
Taş, çakıl: Doğada çözünmeseler de gölgeleme, nem tutma işlevlerini sağlar. Bazı koşullarda ısı farkından dolayı havadaki yoğuşmayı yakalayarak bitkilerin su ihtiyacını karşılar.
Canlı malç: Özellikle büyük tarlalarda ve meyve bahçelerinde, dışarıdan örtü malzemesi taşımak mümkün olmayacağından, canlı örtüleme kullanılabilir. Yer örtücü bitkilerin büyük bir kısmı, yukarıda belirtilen etkileri sağalamakta kullanılabilir. Özellikle toprakta azot sabitleyebilen baklagil türler (yonca, fiğ, tırfıl, bakla, vb), örtüleme işlevinin yanı sıra ürün de veren tatlı patates, çilek, balkabağı gibi bitkiler, iklim koşullarına ve toprak tipine göre kullanılabilir.
Budama artıklarını öğütüyor ve örtüleme amaçlı kullanıyorsanız, mantar gibi hastalıklara yakalanmış dalların ve nematod taşıyan bitki dal ve köklerinin, malçtan ayrı tutulması çok önemlidir. Hasta dallar kompost yapılabilir veya yakılabilir, fakat doğrudan bahçeye sermek, hastalığın tüm bahçeye yayılmasına neden olabilir.
Yeşil Gübre: Köklerinde yaşayan özel bakteriler sayesinde toprakta azot sabitleyebilen tek yıllık ve ömürlü baklagil türler, çiçeklenme döneminden hemen önce (bünyesinde en fazla azot barındırdığı dönemde), tırpanla kesilip toprağa bırakılarak veya toprağa karışacak şekilde çapalanarak, verimi artırmada kullanılabilir.
Organik malçlamanın toprak ve bitki sağlığı için önemi büyüktür. Kışa girmeden hemen önce yapılacak malçlama, toprağın daha geç soğumasını sağlar ve toprağı yağmurun, karın şiddetinden korur. Yaz aylarından hemen önce yapılacak malçlama ise, toprağı güneşin ve sıcağın olumsuz etkilerinden korur. Yabancı ot baskılamak amacıyla yapılan örtüleme, toprağı çapalama gereksinimini ortadan kaldırarak toprak biyolojisine verilen zararın minimuma inmesini sağlar.
Kalın örtüleme yöntemleri, fazla yağmurlu dönemde suyu sünger gibi emerek taşkınları ve dolayısıyla erozyonu engeller. Fazla kurak dönemde ise toprağın nem ihtiyacını karşılar. Türkiye gibi organik madde yapısı düşük toprak yapısındaki coğrafyalarda suyun kıt olması ve yaz aylarındaki sıcaklık nedeniyle malçlama önemli bir tarım pratiğidir. Malç malzemesi, zamanla doğal yollardan ayrışma ile toprağa organik madde kazandırır.
