Plywood (kontrplak) Nedir?
Plywood, soyma makinelerinde kontrplak ahşabının dıştan merkeze soyulmasıyla elde edilen en az üç soyma levhasının liflerin birbirine dik olacak şekilde yapıştırılmasıyla elde edilen ahşap levhadır. Bir tabakanın kontrplak olarak nitelendirmek için sadece kaplama levhalar biçilerek değil soyarak oluşturulmalıdır. Ara katlarda biçilmiş kereste kullanılıyorsa buna kontrtabla denir.
Kontrplak ıslandığında ne olur?
Kontrplağı su ile ilişkileri açısından üç ana gruba ayırabiliriz. Birincisi, sadece kapalı ve kuru ortamlarda kullanılabilen kontrplaktır. İkincisi, su ile doğrudan ve sürekli temas halinde olmayan, ancak nemli ortamlarda (örneğin tekneler) kullanılan neme dayanıklı (MR) olarak adlandırılan kontrplaktır. Sonuncusu her türlü hava koşulunda dış mekan kullanımı için üretilmiştir, Water and Boil Proof (WBP) adı verilen suya dayanıklı yapıştırıcılarla hazırlanan kontrplaklardır. Bu tip kontrplakta genellikle tutkal olarak fenolik reçine kullanılır. Kalıplanmış kontrplak suya ve kaynamaya dayanıklı olmalıdır.
Kullanım alanları
Kontrplak, geniş bir yüzeyin hafif ancak esnek olmayan ve dayanıklı bir malzeme ile kaplanması gerektiğinde kullanılır. Başlıca inşaatta beton dökmek için hazırlanan kalıplar binalarda dış cephe, duvar, zemin ve zemin kaplamalarında, otomotiv sektöründe kamyon, kamyonet, treyler gövdelerinde ve iç tasarımda, gemi yapımında, teknelerde, küçük teknelerin güvertelerinde, nakliye, depolamada ve mobilya üretiminde kullanılmaktadır.
Kontrplağın ahşaba karşı avantajları nelerdir?
Kontrplağın masif ahşaba göre birçok avantajı vardır. Öncelikle mükemmele yakın geniş levhalar üretilebilir. Aynı kalınlıktaki levhalardan daha güçlüdür; Plakalar çapraz yapıştırıldığı için neredeyse hiç çekme ve şişme ihtimali yoktur, nakliye ve çivileme sırasında yarılma ihtimali çok düşüktür. Kaplama levhalar kısa sürede kurutulabildiği için ıslak tomruklardan bir günde kuru kontrplak elde edilebilir. Kontrplak lifleri birbirine diktir. Bu durumda, en dıştaki levhaların lifleri ve onu izleyen ardışık katmanların lifleri, altta ve üstte aynı yönde olacağı ve böylece kontrplak dönüp esnemeyeceği için daha kararlı bir malzeme elde edilir.
Kontrplak üretiminde kullanılan kaplama levha genellikle 0,9-3,2 mm kalınlığındadır ancak daha ince veya daha kalın olanlar da kullanılabilir. Ancak tabakalar inceldikçe nem değişimlerinde enine gerilmeler azalır. Bu nedenle kontrplak daha az kıvrımlı hale gelir.
Beton için kontrplak kalıp plaka (shuttering plywood)
Beton kalıplar için kullanılan kontrplak, öncelikle yukarıda belirtilen tüm plywood özelliklerine sahiptir. Ancak inşaatta çalışma koşulları, betonun yüksek basıncı, elde edilecek betonun yüzeyi gibi etkenlerden dolayı birçok ek özelliğe sahip olması gerekir.
Suya ve kaynamaya dayanıklı – WBP
Bu özelliklerden en önemlisi, kontrplağın suya ve kaynamaya (WBP) dayanıklı olmasıdır. Ancak bu sayede değişen hava koşullarında, gündüz ve gece sıcaklık farklılıklarında, şişmeden, katmanları birbirinden ayırarak ve şişkinlik yapmadan kullanılabilmektedir. Katlar arasında kullanılan yapıştırıcı bu özelliği sağlaması açısından önem kazanmaktadır. Günümüzde genellikle fenolik reçine kullanılmakta ve uluslararası standartlara uygun sonuçlar alınmaktadır. Su yalıtımı sağlamak için alınan bir diğer önlem, kontrplağın kenarlarının yalıtımıdır.
Dayanıklılık
Bir kontrplağın beton dökümde kalıp olarak kullanılabilmesi için sahip olması gereken bir diğer önemli özellik ise kontrplağın dayanıklılığıdır.
Bilindiği gibi beton özellikle duvar ve kolonlara çok yüksek basınç uygulamaktadır.
Kontrplak bu yüksek basınca dayanıklı olmalı ve kırılmayacak yapıda olması gerekir.
Destek aralıklarının sıkılması kırılma önlemi olarak değerlendirilse bile yeterince sağlam olmayan kontrplağın kullanıldığı durumlarda sapma ile ilgili sorunlar yaşanacak ve sık destek aralıkları kullanılması, kullanım amaçlarından biri olan işçilik tasarrufunu ortadan kaldıracaktır. Bir kontrplağın dayanıklılığını belirleyen faktörler, ahşabın cinsi ve kontrplağın yapısıdır. Örneğin, 18 mm’lik bir kontrplak 7, 9, 11 veya 13 katmandan oluşabilir. Bu durumda 13 tabakadan oluşan kontrplak 1,4 mm tabakalardan oluşacak ve tabakaları 2 mm’den kalın olan 7 tabakalı kontrplağa göre çok daha dayanıklı olacaktır.
Kalıplı Kontrplak, kalıplanmış keresteye göre ne tür avantajlara sahiptir?
Öncelikle kalıplanmış kontrplak, yukarıda bahsettiğimiz özellikleri ile ahşaptan daha üstün ve daha kullanışlıdır. Bunlara ek olarak kalıplanmış kontrplak, kalıbın hazırlanmasında kolaylık ve işçilik tasarrufu sağlar. Bunun en önemli nedeni hafif ve geniş panelleridir. Ayrıca kereste arasına akan taze beton şerbeti kontrplak kullanıldığında akmaz. Bu sayede beton mukavemetinin azalması engellenir. Bir diğer önemli fayda da brüt beton elde etmektir.
Film kaplamalı kalıplı kontrplak kullanılırsa çok düzgün bir beton yüzey elde edilir. Kullanılan filmin düzgünlüğü sayesinde sıva ihtiyacı ortadan kalkacak ve bu da önemli bir ekonomik avantaj sağlamaktadır. Ayrıca, kalıbın film kaplı olmayan kontrplak veya ahşap kullanılarak betondan ayrılması başlı başına bir sorundur. Film tabakası, betonun filmden kolaylıkla ayrılmasına olanak sağlayacaktır. Film kaplı kontrplak birçok kez kullanılabilir. Bir kalıbın kullanım sayısı kereste için 3-4 kattan fazla olmamakla birlikte kalıplı kontrplak doğru kullanıldığında 20-60 defa kullanılabilir. Kontrplağın mukavemeti ile ilgili olarak, sadece kendi ürünleri için imalatçıların hazırladığı tablolar kullanılarak destek aralıkları ve sehim hesapları yapılmalıdır.
Film kaplı kalıplı kontrplak ne anlama geliyor?
Kalıplanmış plywood yüzeyi bir film tabakası ile kaplanmışsa, plywood yüzeyi dış etkenlere, özellikle betonun aşınmasına karşı korunmuş olur.
Bu katman su geçirmez ve aşınmaya dayanıklı olmalıdır.
Beton kalıplar için en yaygın fenolik filmdir. Yüzeyi fenolik film ile kaplamak başlı başına ayrı bir teknoloji gerektirir. Bu özellik sayesinde çok daha düzgün bir beton elde edilir. Ayrıca film sayesinde betonun kontrplak üzerindeki aşındırıcı etkisi azalmakta ve kontrplağın dayanıklılığı dolayısıyla kullanım süresi artmaktadır. Bu tür ürünler mobilya yapımında, araç iç tasarımında veya iç dekorasyonda yaygın olarak kullanılmaktadır.
